.

پرندگان
ساعت ٥:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٢/٢٩ 

·        موضوع: پرندگان

مقدمه

پرندگان گروه عظیمی از جانوران مهره دار را تشکیل می دهند به طور تقریب از 8700 گونه ی پرنده ی شناخته شده در جهان حدود 490گونه ی آن در ایرانئ شناسائی شده است و از این تعدادحدود 225 گونه در سرزمین ما زندگی وزاد و ولد می نمایند این تعداد گونه در سطح وسیعی از مناطق خشک وبیابانی، نواحی جنگلی، سواحل جزایر و دریاچه هایکشورمان گسترش دارد تنها به صورت توجه به نقش پرندگان در طبیعت است که می توان به ارزش وجودی و اهمیت واقعی پرندگان پی برد گسترش مطالعات اکولوژیکی زمینه ها وامکانات گسترده ئی را برای آشنای با نقش ویژه و با اهمیت پرندگان فراهم نموده است مطالعات اخیر در زمینه ی کنترل بیماری ها و آفات کشاورزی توسط پرندگان اهمیت آن ها را دو چندان نموده است به طوری که پرندگان در زمره ی مهمترین عوامل کنترل کننده ی آفات نباتی قرار گرفته اند


·        موضوع: پرندگان

مقدمه

پرندگان گروه عظیمی از جانوران مهره دار را تشکیل می دهند به طور تقریب از 8700 گونه ی پرنده ی شناخته شده در جهان حدود 490گونه ی آن در ایرانئ شناسائی شده است و از این تعدادحدود 225 گونه در سرزمین ما زندگی وزاد و ولد می نمایند این تعداد گونه در سطح وسیعی از مناطق خشک وبیابانی، نواحی جنگلی، سواحل جزایر و دریاچه هایکشورمان گسترش دارد تنها به صورت توجه به نقش پرندگان در طبیعت است که می توان به ارزش وجودی و اهمیت واقعی پرندگان پی برد گسترش مطالعات اکولوژیکی زمینه ها وامکانات گسترده ئی را برای آشنای با نقش ویژه و با اهمیت پرندگان فراهم نموده است مطالعات اخیر در زمینه ی کنترل بیماری ها و آفات کشاورزی توسط پرندگان اهمیت آن ها را دو چندان نموده است به طوری که پرندگان در زمره ی مهمترین عوامل کنترل کننده ی آفات نباتی قرار گرفته اند

پرندگان علاوه بر دانه خواری و نتیجحتا  کنترل علف های هرز ،کنترل کننده یناقلین بیماری ها وبسیاری از حشرات مضر نیز می باشند.ذکر این موضوع ضروری لست که بسیاری از پرندگان دانه خوار ،خساراتی هم به مزارع وارد میکند.ولی برخلاف تصور عموم اگر شواهد متعددی در مورد نقش زیانبار پرندگان برای محصولات زراعی بیش از آنچه که موجود است باشد ،باز نمی توان از ارزشهای بیشمار آنها چشم پوشیده واصولا در مقایسه با ارزشهای متعدد پرندگان در زمینه ی سالم سازی محیط زیست خسارت آنان جدا قابل اغماض است .

از طرف دیگر اهمیت اقتصادی پرندگان وحشی واهلی  برای انسان به عنوان مهمترین منبع پروتئین آنچنان روشن است که نیاز به توضیح ندارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

مقدمه ی بر شناخت پرندگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مشخصات کلی پرندگان

1. بدن از پر پوشیده شده است .

2. دارای دو جفت اندام حرکتی است.

3. استخوان بندی کاملا استخوانی است.

4. قلب 4 حفره ای دارند کمان آئورت طرف راست باقی مانده است.

5.تنفس توسط شش ها انجام می گیرد . شش ها به کیسه های هوائی متصل هستند .در محل انشعاب نای اندام تولید صدا یا سوتک (siring) قرار دارد.

6.مثانه وجود ندارد.

7. در نوع ماده فقط یک تخمدان و اویدوکت طرف چپ وجود دارد و طرف راست تحلیل رفته است.

8. لقاح داخلی است.

9. 12 جفت اعصاب مغزی وجود دارد.

10. دمای بدن در آنها معین و تنظیم شده است.پرندگان جانورانی خونگرم هستند.

 

زیر رده پرندگان

زیر رده آرکئورنیت (پرندگان باستانی)

مهره‌هایشان همانند خزندگان ، دوزیستان و ماهیان از نوع آمفی‌سلوس است. آرواره‌ها دارای دندان بوده، دم طویل ، دستها به بال تبدیل شده دارای 3 ناخن است این زیر رده منقرض شده به نام آرکئوپتریکس.

 

 

زیر رده نئورینت (پرندگان جدید)

مهره‌هایشان آمفی سلوس یا هتروسلوس است، فاقد دندان هستند و جناغ رشد زیاد کرده و دستها به بال ختم شده و دارای سه انگشت هستند که فاقد چنگال یا ناخن می‌باشد. به استثنای جوجه پرنده هوآتزین آمریکا شاهپرهای اصلی روی انگشتان قرار دارد و شاهپرهای ثانویه روی استخوان ساعد قرار می‌گیرد و پوش پرها پوشش خارجی بدن را تشکیل می‌دهد. ششها به کیسه هوایی که در بین ششها قرار دارد اتصال دارد.

پرندگان کنونی جهان

·               راسته (Sphenisciformes) پنگوئنها: تمام نواحی دارای پر است.بالها کوتاه و اندام شناست. پرها روی بال فشرده و پولک مانند است و در نیمکره جنوبی بخصوص قطب جنوب زندگی می‌کند.

·               راسته (Struthioniformes) شتر مرغ آفریقا: پاها دارای دو انگشت است. تنها پرنده‌ای است که مثانه دارند و ساکن آفریقاست.

·               راسته Rheiformes: شترمرغ آمریکای جنوبی است شباهت فراوانی از نقطه نظر اکولوژیک با شتر مرغ آفریقایی دارد سه انگشت در پا دارد کوچکتر از شتر مرغ آفریقاست.

·               راسته Causuariiformes: پرهای بدن شبیه به مو است مانند شتر مرغ استرالیایی. دارای سه انگشت در پا است علاوه بر استرالیا در گینه نو هم زندگی می‌کند.

·               راسته Kiwi-Apterygiformes: پرها شبیه به مو و خشن است بال و دم تحلیل رفته و بسیار کوچک است و فاقد پراند. چهار انگشت در پا دارد. در درون حفره زمین زندگی می‌کند در شبها فعالیت می‌کند. حس بینایی ضعیف ولی حس بویایی بسیار قوی دارد. سوراخهای بینی در انتهای منقار بلند قرار می‌گیرد. یک عدد تخم در هر بار تخم‌گذاری تولید می‌کند که 3/1 وزن بدنش است. در حقیقت و بزرگترین تخم را در جهان این پرنده می‌گذارد. فقط در زلاندنو یافت می‌شود.

·               راسته Tinamiformes: ظاهری شبیه به ماکیان و مرغ خانگی دارد. استخوان پالات آن با ماکیان متفاوت است در آمریکای مرکزی و جنوب یافت می‌شود.

·               راسته غواص Gaviiformes: پرنده‌ای که اکثر اوقات درون آب به سر می‌برد. انگشتان پا پرده‌دار است. در ایران نیز یافت می‌شود.

·               راسته Podicipedformes: هر از انگشتان پا جداگانه دارای پرده شناست. غواصی را به پرواز ترجیح می‌دهد.

·               راسته کبوتر دریایی procellarii formes: پا پرده‌دار است بینی به شکل لوله‌های جداگانه و برآمده بالای منقار قرار دارد.

·               راسته pelecaniformes: هر چهار انگشت پا درون یک پرده شنا قرار دارد مانند گانت.

·               راسته Ciconiiformes: معمولا پرندگان بلند قد اکثرا کنار آبزی یا ساحلی محسوب می‌شوند. مانند حواصیل و لک لک.

·               راسته Anserifomer مرغابیها: پاها پرده‌دار است مانند قو و غاز.

·               راسته Falconiformes: پرندگان شکاری روز پرواز و دارای منقار و چنگالهای خمیده و تیز از مشخصات آنهاست. مانند عقابها ، عقاب ماهیگیر ، لاشخوارها و شاهین.

·               راسته Galliformes ماکیان: انگشت عقبی پا کمی بلندتر یا بالاتر از دیگر انگشتان است مانند قرقاول و بلدرچین.

·               راسته Graiformes: برخی فاقد انگشت عقبی پا هستند. پرندگانی درشت جثه و بزرگ برخی اطراف آبگیرها و درون آب مانند چنگر و طاووسک. برخی در مناطق دشتی خشک و نیمه خشک مانند هوبره ، میش مرغ و زنگوله بال.

·               راسته Charadriiformes: پرندگان ساحلی یا کنار آبزی که البته برخی از آنها شناگرند و پاهای پره‌دار دارند. جثه بسیار متفاوت و متغیر است برخی با پاهای بلند مانند آبچلیک برخی شناگر مانند پرستوی دریایی.

·               راسته :  Columbiformes  کبوترها و کرکرها): از خصوصیات آنها منقار باریک ، سر کوچک و پاهای کوتاه را می‌توان نام برد.

·               راسته Psittaciformes: انگشتان پا متقابل و دو به دو رو به روی یکدیگر است مانند طوطی.

·               راسته کوکو Cuculiformes: برخی خود لانه می‌سازند و جوجه می‌کنند برخی پارازیت یا انگل لانه‌های دیگر هستند. تخمشان را درون لانه پرندگان دیگر می‌گذارند جوجه‌کشی به عهده نامادری است.

·                راسته جغدها Strigiformes: معمولا گوش سمت راست و چپ نامتقارن است. چشمهایشان درشت و رو به رو قرار می‌گیرد. مهمترین حس برای شکار شبانه آنها حس شنوایی است. می‌توانند یکی از انگشتان جلویی پا را به عقب برگردانده و طعمه را بهتر حمل نمایند.

·               راسته شبگردها Caprimulgiformes: پاها کوتاه و رنگ آمیزی بدن کاملا همرنگ محیط اطراف با نام Nightjar و شبگرد معروف است. دهان بسیار بزرگ و گشاد با منقار کوچک پرهای تغییر شکل یاخته‌ای مانند موکه بسیار بلند است اطراف دهان قرار می‌گیرد که به آن بریستیل می‌گویند. از حشرات تغذیه می‌کنند.

·               راسته باد خورک Apodiformes: پاها خیلی کوتاه است شباهت زیادی به پرستو دارند اما بالها بسیار طویلتر بوده و بیشتر به پرواز می‌پردازد. در حین پرواز از حشرات تغذیه می‌کند و نام فارسی آن باد خورک است.

·               راسته Coliifomes: پرنده موش مانند ، دم دراز ، منقار کوتاه و بال کوتاه است در آفریقا وجود دارد.

·               راسته Trogoniformes: با نام تروگون با انگشتان متقابل در انگشت جلویی بهم متصلند در مناطق استوایی جهان یافت می‌شود.

·               راسته Coraciiformes: ماهیخورک و زنبور خور. 2 یا 3 انگشت جلویی پا بهم متصلند.

·               راسته دارکوبها Piciformes: انگشتان پا متقابل همند.

·               راسته گنجشک سانان Passeriformes: حدود 60 درصد پرندگان دنیا را شامل می‌شود. اندازه بدن کوچک و به نام پرندگان شاخه نشین هم نامیده می‌شوند. قدرت آواز خوانی دارند به آنها پرندگان آواز خوان هم می‌گویند.

 

پرندگان چگونه پدید آمدند؟

در سال 1861 میلادی فسیلی از جانوری به اندازه‌ی کلاغ را یک کارگر معدن لا به ‌لای سنگ‌های آهک در منطقه‌ی باواریای آلمان پیدا کرد. آرواره‌ی فسیل شده‌ی آن جانور ناشناخته به آرواره‌ی خزندگان شباهت داشت و اگر آثاری از پر در آن فسیل دیده نمی‌شد، با در نظر گرفتن آرواره‌ی منقار مانند اما مجهز به دندان‌های استخوانی، پنجه‌های دارای چنگال و دم استخوانی و درازش، آن را در گروه خزندگان نابود شده جای می‌دادند. اما آن فسیل را آرکئوپتریکس لیتوگرافیکا نام نهادند و آن را نیای پرندگان امروزی دانستند که نزدیک 170 میلیون سال پیش می‌زیسته است

جانورشناسان از سال‌ها پیش به وجود همانندی‌های بین خزندگان و پرندگان پی برده بودند که از جمله می‌توان همانندی‌های ساختاری و کارکردی زیر رانامبرد
  1. - جمجمه‌ی خزندگان و پرندگان با یک مفصل گوی و کاسه‌ای به نام کندیل پس سری به نخستین مهره‌ی گردن متصل می‌شود.(پستانداران دو کندیل دارند.
2.
پرندگان و خزندگان فقط یک استخوان در گوش میانی(از نوع رکابی) دارند.(پستانداران در گوش میانی سه استخوان دارند
 3. - آرواره‌ی پایینی در پرندگان و خزندگان از 5 تا 6 استخوان درست شده است.(آرواره ی پایینی پستانداران فقط یک استخوان است
4.
 -مواد دفعی در پرندگان و خزندگان به صورت اسیداوریک است.(پستانداران اوره دفع می‌کنند
 5. - پرندگان و خزندگان تخم‌های زرده‌دار همانندی دارند و جنین اولیه در سطح زرده‌ی آن‌ها در مراحل آغازین تقسیم سلولی دیده می‌شود.(پستانداران چنین تخمی ندارند
این همانندی‌ها و همانندی‌های کالبدشناختی و تنکارشناختی دیگر باعث شد که توماس هنری هاکسلی، جانورشناس انگلیسی، پرندگان را "خزندگان ستوده شده" بنامد و آن‌ها را همراه با گروهی از دایناسورها به نام تروپودها که برخی ویژگی‌های پرندگان را داشته‌اند، در یک دسته جای دهد و با هم مرتبط بداند. کشف فسیل آرکئوپتریکس نخستین مدرک فسیلی برای نظریه‌ی هاکسلی بود و خیلی زود این جانور به عنوان حلقه‌ی بین خزندگان و پرندگان و به عنوان یکی از "حلقه‌های گمشده"ی داروین پذیرفته شد.
آرکئوپتریکس نام شایسته‌ای دارد که به معنای "پرنده ی قدیمی" است. با وجود این، همانندی آن به پرندگان امروزی بسیار اندک است. این جانور به مانند پرندگان امروزی استخوان‌های توخالی و کیسه‌های هوا نداشته و در آرواره‌های استخوانی و منقار مانند خود، دندان‌های استخوانی داشته است. دنباله‌ی ستون مهره‌های جانور به درون دم دراز آن کشیده شده و آن را نگه می‌داشته است. این جانور پرهایی داشته که به گرم ماندن آن کمک می‌کرده‌اند، اما برای پرواز چندان کارایی نداشته‌اند، زیرا این جانور ماهیچه‌های پروازی چندان نیرومندی نداشته است. در واقع همانندی این جانور به پرندگان به اندازه‌ای اندک است که وقتی چند سال بعد فسیل دیگری از همین جانور کشف شد، به دلیل مبهم بودن آثار پرها و دشواری تشخیص آنُ فسیل را از آن پتروداکتیلی کوچک شمرده بودند و این اشتباه خود نشان می‌دهد که حتی یک متخصص تا چه اندازه ارکئوپتریکس را به خزندگان نزدیک می‌دیده است.
توضیح ساده‌ای که اکنون پذیرفته شده، این است که نیاکان این جانور از درختان بالا می‌رفته‌اند. پرهای این جانداران که از تغییر شکل پولک خزندگان فراهم شده‌اند تا عایقی برای بدن باشند، کم کم بزرگتر شده و سرانجام آرکئوپتریکس را قادر ساخته‌اند تا از شاخه‌ای به شاخه‌ی دیگر پرواز کند و همان کاری را بکند که امروزه سوسمارهای پرنده به کمک پرده‌ی پهلوی بدن خود انجام می‌دهند. آرکئوپتریکس می‌توانسته از درخت بالا برود. یکی از چنگال‌های چهارگانه‌اش روبه عقب و مقابل بقیه قرار می‌گرفته است و در نتیجه، جانور می‌توانسته چیزها‌ را محکم بگیرد. چنگال‌های روی بال‌ها نیز به جانور برای گرفتن شاخه‌ها بسیار کمک می‌کرده اند. بالا رفتن از درختان نه تنها آن‌ها را از شکارچیان بزرگ روی زمین دور می‌کرد، بلکه خوراک خوبی برای آن‌ها از شکار حشره‌ها فراهم می‌شد.
بالا رفتن از درختان باعث نیرومندتر شدن پنجه‌ها شد و کم کم لوب‌هایی بینایی در مغز جانور بزرگ‌تر و در نتیجه بینایی جانور تیزتر شد. مخچه رشد بیشتری کرد تا تعادل جانور بهبود یابد و آرواره‌ها سبک‌تر شدند و کم کم به صورت منقار درآمدند. اما شاید مهم‌تر از همه این بود که زاده‌های این جانوران آرام آرام خون‌گرم شدند و توانستند دمای بدن خود را حفظ کنند. جانور حشره‌خوار خون‌گرم، می‌تواند حشره‌ها را هنگامی که سرد هستند و جنبش اندکی دارند، به سادگی به چنگ آورد. همچنین، خون‌گرم بودن برای جانوری که در محیط پر باد روی شاخه‌ها زندگی می‌کند، برتری بزرگی است. پرها کمک زیادی به حفظ دما می‌کنند و شاید هم به همین دلیل پدید آمده باشند، گرچه پژوهشگران بسیاری بر این باورند که آن‌ها در اصل برای پرواز پدید آمده‌اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

پرواز

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پرواز نوعی حرکت است که بیشتر گونه های پرنده در دنیا از آن استفاده می کنند ، این موضوع برای پرندگان در رابطه با تغذیه ، تولید مثل و فرار از دشمن بسیار مهم است.

 

تکامل و هدف پرواز در پرندگان

منشا پرواز در پرندگان تا حدودی نا مشخص است ، هر چند بیشتر paleontologists معتقدند که پرندگان از دایناسورهای کوچک تروپود ( theropod diosanus ) منشا گرفته اند و به نظر می رسد که آنها نیز از گسترش گونه های زمینی به وجود آمده اند. به هر حال پرواز بعد از تکامل پرها توسعه یافته و گسترش پرواز در نتیجه جستجو برای غذا و طعمه های کوچک مانند حشرات و فرار در مقابل صیادان صورت گرفته است.

پرواز برای پرندگان بزرگ بسیار پر هزینه می باشد و بیشتر گونه های بزرگ با اوج گرفتن ( پرواز بدون بالا و پایین کردن بالها ) پرواز می کنند. فیزیولوژی بدن آنها برای کارکرد بیشتر در پرواز سازگار شده است.

 

 

اساس مکانیسم پرواز در پرندگان

 

 

 

 

اساس پرواز در پرندگان شبیه هواپیما است. نیروی جلوبرنده به وسیله حرکت جریان هوا توسط بالها تولید می شود. نیروی جلو برنده به این خاطر تولید می شود که فشار هوا در قسمت بالایی بالها کم و فشار در زیر بالها زیاد است.

زمانی پرنده قصد دارد پرواز کند بالها باز می شوند و یک نیروی اضافی در بالها ایجاد می شود که نیروی وزن و اصطحکاک را خنثی می کند.

 

 

 

پرواز شامل دو مرحله است ضربه به طرف پائین و ضربه به طرف بالا.

3 نیروی اصلی مانع پرواز پرنده می شود : نیروی اصطحکاک ( که به وسیله اصطحکاک بین هوا و سطح بدن ایجاد می شود ) نیروی کششی ( که ناشی از سطح جلویی پرنده است که آن را به عنوان فشار کششی می شناسیم ) و نیروی lif_induced drag ( که بوسیله نوک بالها ایجاد می شود).

بالها

بالها اندامی در پرندگان است که کلیدی برای پرواز پرنده حساب می شود. هر بال یک بادنما مرکزی برای تشخیص جهت باد است که از 3 استخوان تشکیل شده : humerus  ، ulna و radius .

دستها یا manus به طور اجدادی از پنج انگشت تشکیل شده که بعدا به 3 انگشت تحلیل رفته اند. (انگشت 2 ، 3 و 5 ).

یکی از انواع پرها مسئول شکل دادن ( شکل هواپیمایی ) به پرنده است ، بقیه پرها درپشت بر روی استخوان  ulna به هم متصل شده اند. که econdaries یا cubitals نامیده می شوند. بالها در بعضی گونه ها تحلیل رفته و در بعضی ها بعد از بلوغ رشد می کند. ( مانند Hoatzin

بالهای بیضی شکل

بالهای بیضی شکل ، کوتاه و گرد هستند. شیب کمی دارند و حرکت کردن را برای پرنده محدود می کند. این نوع بیشتر در پرندگان شکاری که در جنگل زندگی می کنند دیده می شود. مانند : مرغ شکاری (  Accipiter ) و شاهین (  Hawks ) و بیشتر گنجشکها ، مخصوصا آنهایی که مهاجرت نمی کنند. ( آنهایی که مهاجرت می کنند دارای بالهای بلندی هستند.) همچنین در گونه هایی که سرعت بلند شدن و گریز از دشمن در آنها بالاست هم دیده می شود. مانند : قرقاول ( Pheasants ) و کبک ( Partridges ).

 

 

 

 

 

مکانیسم پرواز

 

مکانیسم پرواز به منظور شناخت نحوه ی پرواز و چگونگی عملکرد بال ها و دم هنگام پرواز مطالعات بسیاری صورت گرفته است . ولی هنوز برای فهمیدن علل دقیق اوج گیری سر خوردن بر روی لایه های هوا و به طور کلی مکانسم پروز در گونه های مختلف پرنده احتیاج به بررسی بیشتر است از نظر تکاملی و ژنتیکی پرواز در پرندگان ارتباط مستقیمی با نحوه ی پرواز در پرندگان اولیه یا خزندگان پرنده ای که احتمالا از اجداد اولیه ی پرندگان بودند داشته به همین دلیل بررسی مکانیسم پرواز از موارد مشکل و پیچیده در پرواز پرندگان می باشد .

پرواز را در پرندگان در شکل ساده ی آن می توان مانند حرکت هواپیما در هوا دانست بدین معنی که وقتی پرنده بال می زند نیروی مقاومت هوا به زیر بال فشار وارد کرده و پرنده را به بالا می کشاند . هنگام حرکت به جلو نیروی منقاومت هوا در جلو و زیر بال ها وجود دارد همراه با حالت خاصی که پرنده به بال زدن می دهد هوا با فشار به عقب رانده شده و در نتیجه پرنده به بالا وجلو حرکت می نماید .اگر چه حالت پرندگان کاملا دوکی شکلaerodynamicمی باشد و در نتیجه نیروی مقاومت هوا در جلو ی پرنده بسیار کم است اما تفاوت هواپیما با پرنده در این است که در هاپیما بال ها ثابت ولی در پرندگان بال ها به بالا و پایین و عقب حرکت می نمایند . یعنی این که نیروی حرکتی پرنده بال زدن آن ها است.

بال ها به خالطر وضعیت مقعر و سطح وسیعی که ناشی از وجود پر ها است می توانند فشار هوا را در سطح بالای بال ها کاهش داده  ولی بالعکس در زیر بال ها حداکثر فشار را داشته باشند.

نتیجتا در اثر بال زدن بایستی پرواز پرنده را در اثر عوامل مکانیکی ناشی از رابطه ی  پرها و فشار هوا دانست . پرندگان از جریانات موجود در هوا حداکثر استفاده را می نمایند به طوری که در بعضی از آن ها مانند کرکس ها و عقاب ها پروازشان به صورتی است که بر روی جریانات هوایی بالا رونده رفته تا به بالا کشیده شوند . هنگامی که به نقطه ی اوج بالای هوا می رسند بر روی لایه های دیگر سر خورده و مسافت های طولانی را بدون بال زدن طی می نمایند .چنین جریانات عمودی در هنگامی که زمین گرم است از نقاط مرتفع مانند قله ی کوه به سمت بالا به وجود می آیند .

جالب این است که اگر جریانات عمودی باد به سمت بالا دارای حرکت و سرعت به سمتی خاص و مطلوب پرند ه باشند کمک زیادی در بردن پرنده به مسیثر های طولانی بدون ازدست دادن انرژی برای بال زدن می نماید. این گونه جریانات هوایی غالبا بر روی دریا اتفاق افتاده و بعضی از پرندگان مانند مرغ طوفان diomedidae هنگام مهاجرت از این جریانات هوایی حد اکثر استفاده را می نمایند .

کنترل وتغییر مسیر پرواز به دو صورت انجام می گیرد :

با ابل زدن شدید تر ویا با تغییر زاویه ی بال از وضعیت عادی آن . بعضی از پرندگان با چرخاندن بال به یک سمت بلند کردن و پایین نگه داشتن آن مسیر پرواز شان را تغییر می دهند . مانند ابیا و زاغی لذا همانگونه که قبلا اشاره شد دم در برخاستن ویا ترمز کردن در هنگام نشستن بر روی زمین نقش مهمی را به عهده می گیرد .

تعدادی دیگر مانند حواصیل ها ودرناها برای چرخ زن یا جهت عوض کردن پاها را به شکلی خاص قرار  می دهند .در این پرندگان پا نقش فرمان را بر عهده دارد .

در بخش دیگر پا نقش مهمی در هنگام برخاستن و پرواز دارد . در چنگر فلامینگو قوها و تعداد کمی از اردک ها درهنگام برخاستن ابتدا مسافتی را بر روی آب طی کرده و همزمان بال ها به صورت پره هایی در اطراف بدن عمل می نمایند هنگای که این پرندگان به سرعت مناسب رسیدن از آب کنده شضده پاها را در اطراف بدن جمع کرده و پرواز می نمایند اکمثر اردک ها مانند سرسبز و خوتکا پرواز برخاستن آن ها عمودی است .یعنی به طور ناگهانی و به شکل عمودی به بالا بلند شده و پرواز می کنند .

درجریان بال زدن و پرواز شاهپر ها حالت های متفاوتی به خود می گیرند .اشکال متفاوت این پرها مربط به ساختمان آن ها و تعدادشان در بال بوده که در برخاستن مانور دادن ر پرواز و یا نشستن پرنده نقش نقش مهمی دارند .فاصله وشکاف بین شاهپر های بال اهمیت زیادی در بالا رفتن و برخاستن پرنده از روی زمین دار .آخرین شاهپر بال به هت ظرفیت و عملکرد مستقل آن می تواند ایجاد شکل های مختلف پرواز را بنماید.

به عنوان مثال شکل v در پرندگانی مانند باکان ها و پلیکان ها و شکل u در پرنگان جنگلی مانند سسکم جنگلی و شکل u را در پرندگان دیگری مانند لاشخور ها و عقاب ها می توان دید .

شکل کلی بال ها بستگی زیادی به وضعیت و سازگار ی پرنده هنگام پرواز دارد .پرندگانی که به ورت دسته جمعی مهارت های طولانی دارند مانند غازها ودرناها و قوها به نظور کاهش مقاومت هوا به شکل    پرواز می کنند بال این شکل پروز مقاومت هوا برای آن هایی که در داخل پرواز می کنند کمتر از زمانی است که به تنهایی پرواز می کنند . در این پرواز های دسته جمعی به بال های دیگر که در داخل قرار می گیرد فشار کمتر ی وارد می شود . و در نتیجه تعویض جایشان با یک دیکر فشار ناشی از مقاومت هوا را کاهش داده لذا نیروی کمتر ی مصرف می کنند بدیهی است پرنده ای که در راس قرار می گیرد فشار زیادی را تحمل می کند  .

 

 
چهار روش پرواز:
 
  پرواز بدون بال زدن
جهت پرواز کردن بدون بال زدن، پرنده بالهای خود را به دو طرف کشیده و باز میکندو به آرامی بدون تحرک باله، به صورت شیب آرامی به سمت زمین پرواز می کند تماشای یک غاز یا اردک به هنگام فرود آمدن در برکه، در واقع تماشای یک پرواز بدون بال زدن می باشد.
درجا بال زدن
پرنده مرغ مگس بهترین پرنده ای است که می تواند در بین هوا در حال بال زدن بایستد. این پرنده ۵٠ بار در دقیقه بالهایش  را به هم می زند همچنین می تواند به سمت عقب نیز
پرواز کند. سایر پرندگان چنین توانایی را ندارند.
اوج گرفتن
اوج گرفتن نظیر پرواز بدون بال زدن است ولی  پرنده احساس گرما می کند و به سمت بالا حرکت می کند. شاهین، عقاب  و کرکس جزو پرندگانی هستند که به خوبی در پرواز اوج می گیرند از چنین پرندگان می توان به لک لک ها و سایر پرندگان بزرگ اشاره نمود.
 
بال بال زدن
این روش معمول ترین نوع پرواز است  اما این روش انرژی زیادی مصرف می کند. اکثر پرندگانی که سریع پرواز می کنند برای پرواز کردن از این روش استفاده می کنند.
 
سریعترین پرندگان
اغلب پرندگان آوازه خوان  می توانند در حدود ٢٠ الی ٣٠ مایل را در یک ساعت طی کنند. مرغابی شمالی معمولی نیز می توانند حدود ۵٠ مایل در ساعت را پرواز کنند. مرغ های ساحلی نیز می توانند از یک هواپیما با سرعت ١٠٠ مایل در ساعت سبفت بگیرند. بازها به عنوان سریع ترین پرندگان در پرواز به شمار می آیند. از نظر کارشناسان بازها می توانند با
 سرعت ٢٠٠ مایل در ساعت به سمت زمین فرود آیند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم

 

 

قسمت های داخلی  بدن پرندگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

استخوان بندی

استخوان های پرندگان علاوه بر سبکی دارای استحکام لازم و انعطاف پذیری کافی برای پرواز و حرکتهای سریع هستند . این استخوان ها به دو دسته تقسیم می شوند .
اول - استخوان های محوری ( سر , سینه و ستون مهره ها ) شامل جمجمه , ستون مهره ها , جناغ سینه , کتف و لگن .
دوم - استخوان های جانبی ( بالها و پا ها ) متشکل از بازو , زند زبرین , زند زیرین , ران , درشت نی , نازک نی , ساق و استخوان های انگشتان .
پرندگان نسبت به جثه و اندازه بدن در مقایسه با دیگر حیوانات , گردنی بلند دارند , اما تعداد مهره های گردن در پرندگان مختلف متفاوت است . استخوان های پرندگان بزرگ جثه مانند لاشخورها و مرغان طوفان از استخوان های پرندگان کوچکتر توخالی تر است

ماهیچه ها ( عضلات ) :

ماهیچه عامل حرکت اندامهای مختلف بدن است . ماهیچه های بال برای بال زدن , ماهیچه های پا برای حرکاتی مانند راه رفتن , دویدن , جهش , گرفتن اجسام یا شکار و سایر ماهیچه ها برای انجام کارهای متفاوت دیگر به کار می روند . وضعیت ماهیچه های هر قسمت از بدن به نوع استفاده ای که از آنها می شود بستگی دارد . در پرندگان گوشتخوار یا دانه خوار بدان جهت که مجبور به تکه تکه کردن گوشت یا استفاده از دانه هستند , ماهیچه های منقار به طور نسبی قوی شده است . در پرندگانی مانند شاهین و عقاب که احتیاج به پرواز سریع دارند , ماهیچه های سینه و بال نیز بسیار قوی است . رنگ ماهیچه ها بسته به نوع آن , سفید و یا قرمز است . بافت ماهیچه ای قرمز دارای چربی ذخیره و خون زیادتری است . از این رو برای کارهای مداوم و سریع اهمیت بیشتری دارد . پرندگانی مانند شهد خوار ها که بیشترین فعالیتشان در پرواز است حدود 25 تا 30 درصد وزن بدنشان به ماهیچه های پرواز اختصاص دارد , در حالی که فقط 2 تا 3 درصد از وزن بدنشان را ماهیچه های پاها تشکیل می دهد . در پرندگان شکارگر که برای گرفتن شکار از پاها استفاده می کنند , ماهیچه های پاها به طور نسبی از بسیاری پرندگان دیگر قوی تر است .

 

 

 

 

دستگاه تنفس:

 

 

 

 

 

دستگاه تنفسی در پرندگان به گونه ای سازش یافته که در هنگام پرواز نیاز شدید به اکسیژن را تأمین می کند.همان طور که در شکل مشاهده می کنید ، دستگاه تنفسی پرندگان به 9 کیسه ی هوادار متصل است.این کیسه ها در حفره ی بدن قرار دارند و برخی در درون بعضی از استخوان ها مثل استخوان بازو ادامه می یابند.در حالی که نسبت حجم دستگاه تنفسی به حجم کل بدن در آدمی یک بیستم است ، این نسبت در پرندگان به یک پنجم می رسد.قسمت عمده ی این افزایش حجم در پرندگان به کیسه های هوادار مربوط می شود.

کیسه های هوادار با انقباض ماهیچه ها جمع و با انبساط آن ها باز می شوند.این عمل ، تهویه ی کامل در شش ها و در نتیجه جذب اکسیژن کافی را سبب می شود.کیسه های هوادار با وارد کردن هوای خنک به درون بدن به سرعت با افزایش دمای درونی مقابله می کنند.پرندگان غدد عرق ندارند ، زیرا عرق مانع کار پرها می شود و وزن بدن را افزایش می دهد.طبق تخمین یکی از دانشمندان سه چهارم هوایی که وارد کیسه ها می شود برای خنک کردن بدن است.

هوا از دو سوراخ بینی واقع بر روی منقار ، وارد نای و سپس به اندام تولید صدا یا سیرنکس می رسد.در محل اندام تولید صدا ، نای به دو نایژه تقسیم شده که هر کدام وارد یک شش می شود و هوا را در کیسه ها و نایژک ها توزیع می کند.

نام و تعداد کیسه های هوایی از عقب به جلو:کیسه هوادار شکمی دو تا، کیسه هوادار پایینی سینه دوتا ، کیسه هوادار بالایی سینه دو تا، کیسه هوایی استخوان بال ها یکی، کیسه هوادار گردن دوتا.

دستگاه تنفس در پرندگان در اساس با دستگاه تنفس سایر مهره داران متفاوت است این تفاوتها عبارتند از :

الف – کیسه های هوادار

ویژگی منحصر به فرد پرندگان این است که علاوه بر ششها دارای 9 کیسه هوادار که با ششها و با یکدیگر ارتباط دارند و انشعابات باریکی از آنها به استخوانهای بدن می رود می باشد . این کیسه ها به دو گروه کیسه های هوایی جلویی ( پیشین ) و کیسه های هوادار عقبی ( پسین ) تقسیم می شوندکیسه های هوادار با انقباض ماهیچه ها جمع و با انبساط آن ها باز می شوند.این عمل ، تهویه ی کامل در شش ها و در نتیجه جذب اکسیژن کافی را سبب می شود.کیسه های هوادار با وارد کردن هوای خنک به درون بدن به سرعت با افزایش دمای درونی مقابله می کنند.پرندگان غدد عرق ندارند ، زیرا عرق مانع کار پرها می شود و وزن بدن را افزایش می دهد.طبق تخمین یکی از دانشمندان سه چهارم هوایی که وارد کیسه ها می شود برای خنک کردن بدن است.

پس می توان گفت که این کیسه ها و انشعابات آنها علاوه بر آنکه جزئی از ساختار دستگاه تنفس پرندگان هستند وقتی از هوا پر می شوند سبب سبک شدن  و خنک شدن پرنده در حین پرواز می شود  .

نام  ، شکل و تعداد کیسه های هوایی از عقب به جلو عبارتند از :کیسه هوادار شکمی دو تا ، کیسه هوادار پایینی سینه دوتا ، کیسه هوادار بالایی سینه دو تا ، کیسه هوایی استخوان بال ها یکی ، کیسه هوادار گردنی دوتا

ب – ساختار متفاوت ششها

پرندگان نیز دارای نای و نایژه هستند اما در پرندگان بر خلاف سایر مهره داران که انشعابات نایژه ها در درون ششها درختی می باشد درخت وار نمی باشد  و از یک سری لوله هایی تشکیل شده که انشعابات آنها موازی یکدیگرند در این جانوران نایژکهای بسیار کوچک به کیسه های هوایی ختم نمی شوند بلکه به  لوله باریک بن بستی به نام نایژکهای موئین (parabronchi ) ختم می شوند که هوا می تواند از درون آنها به طور پیوسته حرکت نموده و جریان یک طرفه ای داشته باشد . در هنگام دم حدود 75 در صد هوای دمی بدون آنکه وارد ششها شود وارد کیسه های هوایی عقبی می شود و 25 در صد دیگر وارد ششها می شود  در طی بازدم این هوای پر اکسیژن از کیسه های هوایی عقبی وارد ششها می شود بنابر این در طی یک دم وباز دم هوای اکسیژن دار در ششهای پرنده وجود دارد .

 

 

ج‌-  جر یان یک طرفه هوا

جریان هوا در شش پرندگان یک طرفه واز عقب به طرف جلو می باشد باید توجه داشت که برای آن که هوا مسیر خود را در دستگاه تنفس پرنده به طور کامل طی کند به دو تنفس نیاز است . در تنفس اول هنگام دم هوا وارد کیسه های هوایی عقبی می رود و در بازدم از این کیسه ها به ششها وارد می شود ودر تنفس دوم هنگام دم هوا از ششها به کیسه های هوایی جلویی فرستاده می شود و طی بازدم هوا از کیسه های هوایی جلویی به نای و از آنجا به بیرون فرستاده می شود .پس همیشه هوای تازه در اختیار سطوح تنفسی قرار می گیرد .

جالب

دستگاه تنفسی در پرندگان به گونه ای سازش یافته که در هنگام پرواز نیاز شدید به اکسیژن را تأمین می کند.همان طور که در شکل مشاهده می کنید ، دستگاه تنفسی پرندگان به 9 کیسه ی هوادار متصل است.این کیسه ها در حفره ی بدن قرار دارند و برخی در درون بعضی از استخوان ها مثل استخوان بازو ادامه می یابند.در حالی که نسبت حجم دستگاه تنفسی به حجم کل بدن در آدمی یک بیستم است ، این نسبت در پرندگان به یک پنجم می رسد.قسمت عمده ی این افزایش حجم در پرندگان به کیسه های هوادار مربوط می شود.

کیسه های هوادار با انقباض ماهیچه ها جمع و با انبساط آن ها باز می شوند.این عمل ، تهویه ی کامل در شش ها و در نتیجه جذب اکسیژن کافی را سبب می شود.کیسه های هوادار با وارد کردن هوای خنک به درون بدن به سرعت با افزایش دمای درونی مقابله می کنند.پرندگان غدد عرق ندارند ، زیرا عرق مانع کار پرها می شود و وزن بدن را افزایش می دهد.طبق تخمین یکی از دانشمندان سه چهارم هوایی که وارد کیسه ها می شود برای خنک کردن بدن است.

هوا از دو سوراخ بینی واقع بر روی منقار ، وارد نای و سپس به اندام تولید صدا یا سیرنکس می رسد.در محل اندام تولید صدا ، نای به دو نایژه تقسیم شده که هر کدام وارد یک شش می شود و هوا را در کیسه ها و نایژک ها توزیع می کند.

نام و تعداد کیسه های هوایی از عقب به جلو:کیسه هوادار شکمی دو تا ، کیسه هوادار پایینی سینه دوتا ، کیسه هوادار بالایی سینه دو تا ، کیسه هوایی استخوان بال ها یکی ، کیسه هوادار گردن دوتا

 

 

 

 

 

دستگاه گوارش

شامل قسمتهای زیر می باشد

دهان
دهان در طیور.فاقد لب و دندان است وکام نرم در طیور وجود ندارد.حفره دهانی در این حیوانات.به وسیله منقارها.از محیط بیرون جدا می شود.منقارها به صورت دو منقار سخت و شاخی هستند که برروی هم قرا گرفته و از عقب به هم متصلند.منقار پایین.به استخوان دندانی پایین (آرواره پایین)و منقار بالا که کوتاهتر و باریک تر از منقار پایین بوده.انتهای نوک آن مقداری به طرف پایین خمیده است به استخوان فک بالا متصل می باشد.سوراخ بینی در زیور در سطح پشتی منقار بالا قرار دارد.بنابر این حفره دهانی در طیور از بالا به وسیله کام سخت.از طرفین به وسیله گونه ها و در جلو به وسیله منقارها محدود می شود.کام سخت در سقف حفره دهان. دارای سوراخی در وسط است که به حفره ها و مجاری بینی ارتباط دارد.
زبان و نقش آن در طیور:طبان در طیور.دارای تیغه هایی در طرفین می باشد.این تیغه ها . در حرکت غذا به طرف حلق و مری نقش مهمی دارد.با توجه به اینکه طیور فاقد قدرت مکش در دهان هستند.لذا این حالت زبان در تغذیه آنها بسیار موثر است.

۲)مری:لوله ای است قابل انعطاف و عظلانی.که از حلق تا پیش معده ادامه دارد.این لوله در اواسط مهره های گردن (مجاور مهره های پنجم گردن)گشاد شده.کیسه ای به نام (چینه دان) را به وجود می آورد.سپس لوله مری به حالت اولیه خود برگسته .تا پیش معده ادامه می یابد.

وظیفه اصلی چینه دان.ذخیره غذاست.هرچند ممکن است که عمل هضم روی غذا به مقدار جزیی در چینه دان انجام شود.به علت عدم جویدن و توقف غذا در دهان طیور.تاثیر بزاق حیوان در هضم غذا در چینه دان صورت می گیرد.مرغابی.فاقد چینه دان است.بنابر این.لازم است که غذای مرغابی به صورت خمیر آبکی و یا حداقل خیسانده به حیوان داده شود.دیواره مری و چینه دان.از سه لایه تشکیل شده است که به ترتیب از خارج به داخل عبارتند از:لایه سروزی.لایه عظلانی(طولی و حلقوی) و لایه مخاطی لایه ماهیچه ای دیواره چینه دان با چین خوردگیهای خود.سطح داخلی چینه دان را به صورت چین خورده در آورده است.سطح این چین خوردگی .از سلوهای مخاطی پوشیده شده است.این سلوها دارای ترشحات مخاطی می باشد.

 

 

 

معده:معده در طیور.شامل دو قسمت است

پیش معده(معده غده ای)

معده ماهیچه ای یا معده اصلی

پیش معده(معده غده ای) و و ظیفه آن در طیور:عضوی است دوکی شکل.که در قسمت چپ حفره بدن قرار دارد.کار اصلی معده حیوانات را در طیور.پیش معده انجام می دهد.محل اتصال پیش معده با مری.مشخص نیست.ولی در اتصال معده ماهیچه ای بین پیش معده و معده ماهیچه ای بخشی یه نام (ایستموس)قرار دارد.

در سطح داخلی پیش معده طیور.برجستگیهایی (پاپیلا)وجود دارند.این برجستگیها حاوی غدد ترشحی هستند که طریق مجرایی.ترشحات خود را به داخل پیش معده می ریزند.این ترشحات.شامل اسید معدی و آنزیمهای هضم کننده پروتئین (پروتئولتیک)می باشند.در حالی که سطح داخلی ایستموس.هیچ گونه برجستگی و یا چین خوردگی ندارد.

سنگدان

اندامی سفت و به شکل عدسی محدب الطرفین می باشد. دیواره معده ماهیچه ای بسیار ضخیم است ولی ضخامت آن در سطح پشتی .بیشتر از سطح شکمی آنست.محل قزاز گرفتن آن در حفره شکمی .در زیر استخوان خاجی می باشد.دیواره داخلی آن را لایه ضخیمی از بافت مخاطی.دارای چین خوردگیهای زیادی است و محکم به لایه زیرین خود ۰لایه عضلانی)چسبیده است.لایه خارجی این عضو.از یک لایه سروزی تشکیل شده است.

۳)روده باریک:بعد از سنگدان قرار گرفته است و مانند روده باریک حیوانات پستاندار از سه قسمت دئودنوم (دوازدهه) ژژنوم و ایلئوم تشکیل شده است.ولی مرز بین این قسمت.دقیقا مشخص نیست وکل آنها را روده باریک در نظر میگیرند.

۴)روده فراخ:روده فراخ در طیور.شامل یک جفت زایده به نام روده کور (سکوم) و یک بخش کوتاه و مستقیم به نام راست روده(رکتوم)است که به کلواک ختم می شود.

۵)روده کور:روده کور.به صورت دو زایده به طول ۱۴ تا ۲۳ سانتیمتر. در دو طرف راست روده قرار دارد.این دو زایده در محل اتصال روده باریک به روده فراخ.به آنها متصل می شوند.روده کور.دارای میکروارگانیسمهای زیادی می باشد. به طوری که این میکروبها.سلولز موجود در مواد غذایی را در این قسمت هضم می کنند که نتیجه آن تولید گلوکز و همچنین ویتامینهای گروه ب و ویتامین ک می باشد. مواد حاصل از تخمیر به وسیله میکروارگانیسمها. بندرت مورد استفاده بدن طیور قرار میگیرند.زیرا از محل اصلی جذب (روده باریک) دور مانده اند. اندهزه و فعالیت روده کور . در پرندگانی که علفخوار هستند.بیشتر از پرندگان دانه خوار و یا حشره خوار می باشند.

۶)کلواک:آخرین قسمت دستگاه گوارش طیور می باشد.کلواک به عنوان حفره مشترک بین دستگاه تولید مثل.دفع ادرار و مدفوع می باشد. کلواک شیپوری شکل است و دارای دو ناحیه گوارشی و ادراری -تناسلی می باشد.ناحیه گوارشی آن.به راست روده متصل است و محل تجمع مدفوع می باشد. در انتهای این ناحیه .اسفنگتری وجود دارد که باعث نگهداری و تجمع مدفوع شده.در موقع دفع باز می شود.

ناحیه ادراری-تناسلی کلواک.بعد از اسفنگتر ناحیه گوارشی قزاز دارد.در طیور نر.مجرای ادراری و مجرای ادراری و مجرای خروجی منی در این ناحیه باز می شود. در انتهای ناحیه ادراری تناسلی(جفت گیری) جنس نر .به نام (اجسام فالیک) وجود  دارد. در طیور ماده.مجاری خروج منی و آلت جفتگیری طیور نر. ناحیه ادراری تناسلی وارد می شود. در انتهای کلواک.اسفنگتر مقعد قرار دارد که در تمام حالات بجز در موقع دفع مدفوع.جفت گیری و تخمگذاری.بسته می باشد

 

 

کاندیدیازیس در پرندگان

کاندیدیازیس عفونتی است که توسط قارچ Candida albicans ایجاد میگردد. این قارچ بطور معمول با تعداد کم در دستگاه گوارش پرندگان وجود دارد. در صورتی که تعداد این قارچ افزایش یابد یا دستگاه گوارش آسیب ببیند ، کاندیدا می تواند باعث ایجاد بیماری شود و غیر از دستگاه گوارش حتی نوک و دستگاه تنفس را درگیر نماید. کاندیدا قادر است پوست ، پرها ، چشم و دستگاه تناسلی را هم درگیر کند اما این مسئله در میان طوطیان آنچنان معمول نیست.

کاندیدیازیس در پرندگان کم سن و سال بسیار شایعتر است. پرندگانی هم که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند بیشتر در معرض این بیماری می باشند. عواملی که باعث افزایش شانس ابتلای پرنده به این بیماری میشوند عبارتند از :

تأخیر در تخلیه به موقع چینه دان

 
مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیک

شرایط نامناسب بهداشتی نگهداری و زندگی پرنده

کمبود ویتامین A

سوء تغذیه ( تغذیه انحصاری با دانه ها)

درگیری با سایر عفونت ها نظیر آبله یا تریکوموناس

 
استنشاق دود سیگار و دخانیات

استرس (بخصوص ناشی از حمل و نقل)

علائم ابتلا :

نشانه های بالینی بیماری بر اساس درگیری اندامهای مختلف بدن متفاوت است. ممکن است در برخی موارد تنها یک نقطه از بدن نظیر دهان و بعضی مواقع منطقه وسیعی نظیر کل دستگاه گوارش یا سایر ارگانها همراه با یک منطقه در یک زمان درگیر شده باشند. عفونت دهان و نوک می تواند باعث دشواری تنفس و ظهور پلاکهای سفید در دهان شود. عفونت نوک اغلب در ناحیه   commissure   جاییکه شکاف نوک بالا و پایین بهم میرسند اتفاق می افتد. عفونت چینه دان می تواند باعث برگشت غذا به دهان و افسردگی ، بی اشتهایی ، تأخیر در تخلیه بموقع چینه دان و احتمالاً انباشتگی چینه دان همراه باشد
.

اگر عفونت در قسمتهای انتهایی دستگاه گوارش رخ دهد افسردگی ، بی اشتهایی ، کاهش وزن ، استفراغ و اسهال مورد انتظار خواهد بود. به دلیل آنکه در این موارد جذب مواد مغذی از روده ها کاهش می یابد در صورت مزمن شدن عفونت ، سوء تغذیه پرنده را درگیر خواهد نمود.

ترشحات تنفسی ، تغییر صدای پرنده ، دشواری و سرعت در تنفس و عدم توانایی پرنده در تحرک از جمله عوارض عفونت تنفسی هستند.

تشخیص بیماری :

از آنجایی که این قارچ بطور طبیعی در دستگاه گوارش پرنده حضور دارد لذا یافتن آن در دستگاه گوارش به تنهایی نمی تواند دلیل بر وجود بیماری باشد. در کنار معاینه بالینی ، نشانه های درمانگاهی ، کشت قارچ از منطقه عفونی بدن و یافتن تعداد بالا و زیاد قارچ و بر اساس سابقه و نحوه نگهداری پرنده و اظهارات صاحب آن می تواند تشخیص را عملی سازد.

تهیه سوآب از دهان یا سایر مناطق قابل دسترس بدن که دچار عفونت شده باشند یا اندوسکپی در مواقع لزوم کشت قارچ و مشاهده میکروسکپی آن را ممکن میسازد.

درمان :

تجویز داروهای ضد قارچ مناسب ، برطرف ساختن عامل خطرساز ، بهبود جیره غذایی و وضع نگهداری پرنده از نظر اصول بهداشتی و درمان سایر بیماریهای احتمالی همراه با کاندیدیازیس گامهای درمانی را تشکیل میدهند. نیستاتین ، فلوسایتوزین ، کتوکونازول ، فلوکونازول و ایتراکونازول داروهای معمول ضد قارچ به این منظور هستند. برای درمان خوراکی یا موضعی (پوست) هم می توان از پمادهای حاوی آمفوتریسین B استفاده نمود.

پیشگیری از ابتلا :

رعایت اصول بهداشتی نگهداری پرنده و تغذیه مناسب ، حتی الامکان حذف عوامل استرس زا و جلوگیری از تماس پرنده خود با پرندگان بیمار میتواند در پیشگیری از ابتلا مؤثر باشد. به توصیه دامپزشک می توان در مواقع استفاده طولانی مدت از آنتی بیوتیک در آب پرنده کلرهگزیدین اضافه کنید

 

دستگاه گردش خون

از ویژگی های پرندگان وجود یک گردش خون کامل با متا بولیسم بالاست که درجه حرارت ثابت و بالایی را در پرندگان ایجاد می کند .قلب پرندگان دارای دو دهلیز و دو بطن مشخص و متمایز می باشد.گردش خون وریدی و شریانی کاملا از یکدیگر مجزا می باشد. خون تیره توسط دو بزرگ سیاهرگ زیرین و زبرین به دهلیز راست آورده می شود.سپس خون وارد بطن راست و سر انجام توسط سرخرگهای ریوی برای تبادل گاز کربنیک و اکسیژن به  ریه ها برده می شود.

خون اکسیژن دار از راه سیاهرگهای ریوی وارد دهلیز چپ سپس به بطن چپ و بالاخره توسط قوس سرخرگ آئورت راست به تمام بدن جریان پیدا می کند.

دستگاه عصبی ( حواس ) :

حواس پرندگان مانند دیگر جنبه های حیاتی , با نیاز های برخاسته از طرز زندگی پرنده , بطور کامل سازگاری یافته است . شنوایی و بینایی پرندگان در حد بسیار زیادی تکامل یافته , در حالی که بویایی ( بجز در برخی گونه های لاشخور و آشغالخور که دارای حس بویایی قوی هستند ), چشایی و لامسه آنها به نسبت ضعیف است . حواس بطور کلی ارتباط مستقیم و زیادی با مغز دارند . البته هر یک از حواس همانطور که در شکل ساختمان مغز و توضیحات آن نشان داده شده با بخش خاصی از مغز ارتباط بیشتری دارد .

1- قشر خاکستری مغز پرندگان بر خلاف قشر ضخیم و چین خورده پستانداران ,  نازک و غیر پیشرفته است  ( این قشر در پستانداران وظیفه یادگیری و ذکاوت را بر عهده دارد .
2- لب بینایی مغز پرندگان بسیار بزرگ و پیشرفته است و تحریکات رسیده از چشمها را دریافت و مهمترین حس پرنده , یعنی بینایی را تنظیم می کند .
3- مخچه , ناحیه کنترل پرواز در مغز پرندگان و مرکز کنترل تعادل و هماهنگی در آنهاست . این بخش توسعه کمتری یافته است
4- پیاز بویایی , پیشامدگی کوچکی از بخش قدامی مغز است که تحریکات مربوط به حس بویایی را دریافت می کند . این قسمت از مغز پرندگان در مقایسه با پیاز بویایی پستانداران , کوچک است .

5-ااجسام مخطط, جایگاه خاص یادگیری و ذکاوت در پرندگان هستند .
6- مغز خلفی , محل انشعاب و اتصالات سیستم عصبی پرنده است . اعصاب مربوط به شنوایی و چشایی و اعمال ارادی از این محل منشاء می گیرند .
از میان مجموعه حواس پرندگان حس لامسه و بویایی , حس بینایی و شنوایی که بیشتر مورد توجه هستند شرح داده می شوند .

 

 

 

دستگاه تناسلی و دفع ادرار :

دستگاه تناسلی و دفع ادرار پرندگان ارتباط زیادی به یکدیگر دارد . دستگاه تناسلی نرها از دو بیضه شروع می شود . رنگ بیضه ها بطور معمول , کرمی است اما گاهی به رنگ خاکستری تیره و یا حتی سیاه تر دیده شده اند . محل استقرار بیضه ها در دیواره پشتی بدن و در انتهای جلویی کلیه هاست . بیضه ها در حالت معمولی کوچکند اما در فصل تولید مثل تا 500 برابر بزرگ می شوند . هر یک از بیضه ها در بر گیرنده تعداد زیادی لوله استوانه ای شکل به نام ( لوله های منی ساز ) است , که در آنها نرزامه ( اسپرماتوزوئید ها ) ساخته می شود . مایع نرزامه در زمان جفتگیری از بالوعه نر به بالوعه ماده ریخته می شود و از آنجا به داخل ( لوله تخم بر ) راه می یابد . در ماده ها اغلب ( بجز کیوی و شکارگرها ) فقط تخمدان سمت چپ رشد می کند و فعال است . این تخمدان شبیه خوشه انگور است و در آن تعدادی تخمک ( زرده ) در مراحل مختلف رشد وجود دارد . تخمدان به لوله بزرگ , پهن و تاخورده ای به نام ( مجرای تخم ) باز می شود که بخش اعظم فضای بطنی به خصوص در قسمت چپ بدن را فرا گرفته است . تخمک بارور نشده ( و یا بارور شده پس از تشکیل سلول و تقسیمات متوالی ) ضمن عبور از ناحیه پیمانه تا زهدان با تشکیل سفیده ای رقیق و دو غشای پوسته ای ( از جنس کربنات کلسیم ) و طی مراحل تکمیلی و تشکیل اتاقک هوا در طرف پهن تر تخم تقریبا کامل شده و در آخرین مرحله ماده ای مرطوب بنام روپوست ( کوتیکول ) روی خلل و فرج پوسته تخم را می گیرد تا دفع تخم از بالوعه را آسان تر سازد . عضو اصلی دفع ادرار کلیه ها هستند که از سه لب تشکیل شده اند . هر لب خود دارای تقسیمات کوچکتری است . تعداد کلیه ها دو عدد می باشد که پایین تر از ششها , در ناحیه کمر و چسبیده به پشت قرار گرفته اند . مجرای ادرار از وسط لب میانی به بالوعه منتهی می شود . پرندگان فاقد مثانه بوده و ادرار از کلیه ها توسط میزنای مستقیم به بالوعه ریخته و همراه با مدفوع به صورت نیمه جامد خارج می گردد . دستگاه دفع ادرار , در هر دو جنس مانند هم است .

تعداد ضربان قلب

تعداد ضربان قلب پرندگان با جثه پرنده نسبت عکس دارد برای مثال , ضربان قلب در بوقلمونی به وزن 8/5 کیلو گرم 93 بار در دقیقه , در خروسی به وزن 3/5 کیلوگرم 270 بار در دقیقه و در یک شهدخوار با وزنی زیر 100 گرم به 1200 بار در دقیقه می رسد . زیادی وزن قلب نسبت به وزن بدن پرنده افزونی ضربان قلب و بالا بودن قدرت پمپاژ خون ( فشار خون بالا ) به خاطر تطبیق با سوخت و ساز بسیار بالای پرنده است

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

بینایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بینایی:

 

از اندم های حسی مهمی که برای گرفتن سریع اطلاعات به منظور حفظ پرنده در مقابل دشمنان مورد توجه است قذرت و وضعیت دید آن ها می باشد .بقا ی یک پرنده ارتباط زیادی به سرعت دیدن ودامنه ی دید او در هنگام شکار و یا دفاع دارد پرندگان شکاری برای این که بتوانند شکار شان را بگیرند احتیاج به دیدن به شکلی خاص بوده و متقابلا دید شکار هم باید وضع خاصی داشته باشد که بتواند او را در مقابل دشمن حفظ نماید .

پرندگانی که در مناطق خاص و بدون درخت زندگی می کنند باید بتوانند به سادگی و سرعت تطابق چشم را از نقطه ای به نقطه ی دیگر منتقل کنند . طبیعی است پرندگانی که در نواحی بوته ای و پر متراکم زندگی می کنند احتیاج به وضعیت دید به خصوصی بوده تا جلو را به خوبی مشاهده کنند و بتوانند به راحتی در میان شاخ و برگ ها حرکت کرده و فورا متوجه ی خطر گردند .

پرندگان دارای چشمان بزرگی می باشند به طوری که گاهی چشمان آن ها نسبت به جثه ی آن ها در مقایسه با حیوانت دیگر بزرگتر است .دراین جا معلوم است که هر چه چشمان بزرگتر باشد به علت در یافت نور بیشتر دید بهتر ی دارد. بعضی از پرندگان شکاری مانند عقاب طلایی دارای چشمانی به اندازه ی چشم انسان و حتی کمی بزرگتر از چشم انسان است.

اندزه ی چشم جغد ها به ور معمول از چشم عقاب ها نیز بزرگتر می باشد .چشم شتر مرغ بزرگ تر از چشم موجودات زنده ای است که در خشکی زندگی می کنند .پرندگان علاوه بر بزرگی چشم پلک سومی نیز دارند که به صورت پرده ی شفافی روی چشم قرار می گیرد .در بعضی از آن ها مانند پرندگان غواص این پلک به صورت عدسی است که خطای باصره در زیر آب را تصیح می کند .پرندگان به علت شفاف بودن پلک سوم در تمام اوقات به جز زمانی که در خواب می باشند دارای بینایی هستند زاویه یی که پرنده به طور عادی می توتند اطراف را ببیند بستگی به وضعیت و محل قرار گرفتن چشم ها در سر دارد .چشم پرندگان شکاری مانند جغد ها در جلوی صورت قرار دارد به همین جهت می توانند همواره به بهترین نحو شکاررا مد نظر داشته باشند .پرندگان دانه خوار که طعمه ی شکاری ها هستند باید حد اکثر زاویه ی دید را دارا باشند . به همین دلیل چشمان آن ها در طرفین سر قرار دارددر پرندگانی که چشمان در جلوی صورت قرارد ارند به جهت این که مسیر دید هر دو چشم در هم تداخل می کند می توانند سطح وسیع تری را با هر دو چشم ببینند .دراین ارتباط تصویری که از یک چشم به دست می آید با موقعیت اصلی جسم کمی فرق دارد ولی وقتی جسم با دو چشم دیده می شود مسیر دید هر دو چشم در هم تاخل کرده و جسم به شکل واضح و سه بعدی در محل حقیقی آن مشاهده می شود ایجاد چنین وضعیت مناسبی به خاطر این که می  تواند به پرندگان فاصله ی صحیحی را بدهد برای آن ها امری حیاتی است .احتمالا مشاهده ی  جدید با دو چشم در جغد ها شکلی کامل تر از پرندگان دیگر دارد در جغد ها زاویه دید چشمان 110 درجه اسصت ولی قسمتی که در زاویه ی دید هر دو چشم  قرار می گیرد 70 درجه است . در قرقی ها زاویه ی دید چشمان بین 110 تا 150 درجه است و زاویه ی دید بین هر دو چشم آن ها بین 35 تا 50 درجه است . در دلیه زاویه دید دو چشم 150 درجه است ولی تداخل دید هر دو چشم 50 درجه است یعنی دلیجه نسبت به جغد زاویه ی دید کمتری را می بیند .

کبوتر که از دانه خواران است زاویه ی دید چشمانش 340 درجه است ولی زاویه یی که با هر دو چشم می بیند فقط 24 درجه است .در ابیا چشمان به شکلی خاص در پشت سر قرار گرفته اند به طوری که زاویه ی دید آن ها 360 دره است در حقیت ابیا میتواند تام اطراف خود را ببیند ولی ید دو چشمی اش تنها در دو قسمت و حداکثر قسمت آن 25 درجه است .

وسعت بیشتر زاویه ی دید از نکات جالب دربینایی پرنده است . جون پرنده با گردش سر می توان هر دو چشم را بر روی جسم متمرکز کند  . و آن را سه بعدی ببیند باید توجه داشت که گردش چشم پرندگان در حدقه بسیار کم وتی در د ها صفر است ولی در عوض قابلیت انعطاف ردن بسیار زیاد بوده به طوری که جبران این عد گردش چشمان را در حدقه می نماید .

تطابق سریع چشمان با جسم از نات مه ر بینیی پرندگان است مخصوصا این موضوع در پرندگانی ک در مناطق نگلی و بوت زاره زندگی می کنند برای جلو گیری از تصادم با شاه ا یا آن هایی که در هنگام پروز تغذیه می کنند دارای اهمیت بسیار است .

پرنان ضکاری مانند شاهین ها هنگام شکار سعی می کنند از ملی به شکار نزدیک شوند که در دامنه ی دیدش قرار نگیرند.یعنی از محل کور شکار و با سرعت خود را به او می رسانند .

بارها دیده شد ه که پس از اولین  ضربه ای که شکار ی به شکار می زند تاغزه متوه ی ضر او شده واین لحظه ای است که  د یگر کار از کارگذشته است .و امکان فرار به سادگی مقدور نمی باشد .

 

آیا می دانستید بین اندازه ی چشم پرندگان و آواز خواندن آنها رابطه ای وجود دارد ؟

 

رابطه ی بین آواز خواندن پرندگان و اندازه ی چشم آنها :

هنگام سپیده دم و با شروع یک صبح مه آلود ویلزی، نخستین پرندگانی که خواندن آواز را شروع می کنند سینه سرخ اروپایی، توکای سیاه و توکای آوازه خوان هستند. با بالا آمدن کامل خورشید گونه های دیگری چون سهره جنگلی و چرخ ریسک آبی نیز به این گروه اضافه می شوند. اما معمولا ۱۰۰ دقیقه طول می کشد تا آواز خود را با پرندگان گروه اول هماهنگ کنند.این الگوی آوازخوانی در میان تمامی پرندگان و در سرتاسر جهان دیده می شود. همین مسئله پرنده شناسان را واداشت تا درصدد کشف عامل تعیین کننده زمان آوازخوانی پرندگان در صبح برآیند. عده ای از دانشمندان معتقدند که توانسته اند توضیحی برای این مسئله پیدا کنند: هر چه چشم یک پرنده بزرگ تر باشد زودتر از سایرین شروع به خواندن آواز می کند.آواز دسته جمعی پرندگان نخستین بار در ۷۰ سال قبل مورد توجه دانشمندان قرار گرفت اما در آن زمان هیچ کس نتوانست در مورد علت آن توضیحی ارایه بدهد.

در حال حاضر، دانشمندان نظریه ای که در اوایل دهه ۶۰ مطرح شد و هرگز مورد آزمایش قرار نگرفت را مورد بازبینی قرار داده اند. طبق این نظریه: حدت بینایی- که با اندازه چشم مشخص می شود- عامل اصلی تعیین کننده زمان آواز خوانی پرندگان در صبح است.رابرت جی توماس (R.J.Thomas ) از دانشگاه بریستول انگلستان و هم تیمی های او به منظور تست این نظریه، همزمان با بالا آمدن خورشید اقدام به ثبت لحظه ای زمان و شدت روشنایی کردند. لازم به ذکر است که این آزمایش در ۷ منطقه جنگلی اروپا انجام شد.

در ادامه پژوهشگران، موقتا ۵۷ پرنده از این گونه ها را اسیر کرده و با استفاده از کولیس قطر تقریبی چشم آنها را اندازه گیری کردند.پژوهشگران در شماره ۲۲ آوریل خلاصه مقالات Royal Society بریتانیا اعلام کردند که میان شدت نور در لحظه ای که پرنده شروع به خواندن آواز می کند و اندازه چشم آن ارتباط قدرتمندی وجود دارد. به گفته توماس: پرندگانی که دارای چشمان درشتی هستند زودتر از سایر پرندگان اقدام به خواندن آواز می کنند. این ارتباط قدرتمند حتی پس از آنکه دانشمندان با استفاده از آمار، خطای ناشی از دخالت فاکتورهای دیگر چون اندازه بدن را از میان بردند نیز به چشم می خورد(همچنان که در شکل دیده می شود قطر تقریبی چشم سینه سرخ اروپایی ۸۰مرتبه بزرگ تر از قطر چشم گنجشک خانگی است و همین مسئله با عث می شود که سینه سرخ اروپایی زودتر از گنجشک خانگی خواندن آواز را شروع کند.

ساندرا وهرنکمپ  Vehrencamp.S از دانشگاه کورنل می گوید: اثبات این نظریه قابل پیش بینی بود. این مورد یک نمونه عالی از شیوه ای است که نشان می دهد چگونه توانایی های بینایی، رفتارهای ارتباطی موجودات را تحت تاثیر خود قرار می دهد.پرندگان معمولا در سپیده دمان و به هنگام غروب آفتاب، به منظور جلب جفت مناسب، اقدام به خواندن آواز می کنند. علاوه براین با استفاده از این شیوه، قلمرو خود را مشخص و به سایرین در مورد نزدیک شدن به آن هشدار می دهند. اما این کار خطرات بالقوه بسیاری برای آنها به همراه دارد. از جمله اینکه باعث جلب توجه و کشیده شدن شکارچیانی چون جغدهای جنگلی به زیستگاه آنها می شود. خطر دیگری که خواندن آواز دسته جمعی می تواند به دنبال داشته باشد این است که ممکن است صدای زیاد مانع از شنیده شدن صدای خطر توسط پرندگان شود. اما توماس، عقیده دیگری دارد. او معتقد است که آواز دسته جمعی پرندگان کاملا معقولانه به نظر می رسد چرا که آنها پس از دید زدن محیط و مطمئن شدن از محیط اطراف خود شروع به خواندن آواز می کنند.

چشم، قطب نمای پرنده:

محققان دانشگاه اودنبرگ با آزمایشی ساده دریافتند که چشمهای پرندگان نسبت به منقار آنها تاثیر بیشتری بر ردیابی و موقعیت یابی بر اساس امواج مغناطیسی زمین دارند.

آزمایشهای جدید بر روی سینه سرخها نشان می دهد پرندگانی که با استفاده از میدان مغناطیسی زمین مسیر خود را می یابند بیشتر از چشمهای خود استفاده می کنند تا از منقارشان.نظریه های متعددی بر اساس استفاده از چشم یا منقار شیوه جهت یابی پرنده ها را با کمک میدان مغناطیسی توجیه کرده است اما اکنون دانشمندان آلمانی در دانشگاه اودنبرگ نشان دادند چشمها نقش اساسی تری در این فرایند به عهده دارند

محققان در گروهی از سینه سرخهای مورد مطالعه دسته N، منطقه ای در مغز که سیگنالهای دریافتی از رنگدانه های دو جفتی چشم را پردازش می کند از مغز پرندگان خارج کرده و در گروهی دیگر عصب سه قلو که وظیفه ارسال سیگنالهای ذرات مغناطیسی منقار پرنده را به مغز دارد، قطع کردند. این دو گروه از پرندگان سپس در معرض میدان مغناطیسی طبیعی زمین و یک میدان مغناطیسی مصنوعی قرار گرفتند که به عمد قطب شمال آن 120 درجه تغییر زاویه داده بود. نتایج نشان داد پرندگانی که عصب سه قلوی آنها قطع شده بود با مشکل عمده ای در مسیر یابی مواجه نشدند اما پرندگانی که دسته N از مغز آنها برداشته شده بود توانایی مسیریابی و موقعیت یابی خود را به کلی از دست دادند. به گفته دانشمندان این نتیجه احتمال تاثیر مستقیم این بخش از سیستم بینایی پرندگان را در دیدن اطلاعات قطب نمای مغناطیسی طبیعی زمین افزایش می دهد. با این حال اثبات قطعی این واقعیت نیازمند مطالعات بیشتر و صرف زمان طولانی تر خواهد بود.:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنچم

شنوایی و لامسه و بویایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شنوایی :

 

قابلیت تشخیص صدا های مختلف در پرندگان متفاوت است .مطالعات بسیار زیادی که در این زمینه انجام گرفته نشان داده است که صدای تولید شده از یک پرنده به وسیله ی پرنده های همان گونه  و بعضی گونه های  دیگر قابل شنیدن است .از مثال های ساده از همین مورد پاسخگوئی به صداهای مصنوعی  تولید شده به وسیله ی شکار چیان می باشد .که شبیه صدای بعضی از پرندگان به خصوص اردک ها است .همچنین فرا گیری آواز در پرندگانی که در قفس نگهداری می شوند نیز گویای این است که پرندگان صدا را شنیده و واکنش نشان می دهند .

سیستم شنوائی پرندگان از سه قسمت با کانال خارجی گیرنده ی صدا گوش میانی و گوش داخلی تشکیل شده است .پرندگان فاقد لالهی گوش بوده و تنها حفره ای که از گوش خارجی وجود دارد که در داخل به پرده ی گوش متصل می شود .

گوش میانی از پرده ی صماخ تا دیواره ی خارجی است در گوش داخلی حلزون گوش وجود دارد که صدا را گرفته و با ساختمان پیچیده ای که دارد می تواند امواج صوتی دریافت شده را به اعصاب صوتی که به به مغز متصل است منتقل نماید .طول و طرح حلزون گوش در پرندگان مختلف متفاوت است .در کتاب پامفری نشان داده است که بین طول وشکل حلزون گوش و پیچیدگی صوت در پرندگان رابطه ی مستقیمی وجود دارد .

از آن جائی که هر عملی در موجودات زنده ناشی از اثزات محیط طبیعی و زیستی آن ها می باشد  که نهایتا در جهت بقای موجود عمل می نماید مانند صدا و آواز خوانی در پرندگان . به خصوص توجه به شدت و وضوح آن در هنگام تولید مثل بیان گر واقعیت ملموسی دراین زمینه است .به همین دلیل کسانی که علاقه مند به مطالعه در احوال زیستی پرندگان هستند .بایستی کوشش نمایند همراه با شناخت کامل ساختمان اندم های صوتی و گوشی عملکرد آن ها در رابطه با رفتار و عاداتشان که به منظور بقا ی نسل صورت می گیرد مورد توجه قرار دهند .

لامسه و بویایی :

مرکز حس بویایی که بطور معمول در پرندگان ضعیف است در پیاز بویایی است . اعصابی که وارد قسمت خلفی مغز می شوند , تحریکات ناشی از گیرنده های حساس به گرما و لمس ( در منقار و موهای حساس آن در برخی گونه ها مثل کیوی ) را به این قسمت مغز می رسانند . حس لامسه که معمولا به صورت تکامل نیافته , در اکثر پرندگان وجود دارد , توسط کمتر پرنده ای به کار گرفته می شود . دو گونه پرنده که جدا از این روال از این حس برای یافتن غذا کمک می گیرند , یکی کیوی در زلاندنو است و دیگری ابیا که چندین گونه از آن در سطح جهان وجود دارد . ( ابیا ) در عمق خاک و لاشه برگها ی کف جنگل , کرمها و کرمینه ها را با اعصاب حساس و متراکم در برآمدگی نوک منقار خود جستجو می کند و در می یابد .
( کیوی ) نیز در ناحیه نوک منقار خود تراکمی اینچنین دارد . اما در این گونه , حس لامسه توسط موهایی واقع در قاعده منقار تقویت شده , که به کمک آن کیوی هرنوع جنبشی را در داخل برگها درک می کند و آن گاه به کمک حس بویایی پیشرفته اش آن را تشخیص می دهد . حساسترین و پیشرفته ترین حس لامسه در میان پرندگان به نوعی بوقلمون استرالیایی (
Leipoa ocellata ) تعلق دارد . این پرنده برای آشیانه سازی چاله ای در زمین حفر می کند و آن را با توده ای از برگ و گیاه به ارتفاع یک متر و قطر 5 متر می پوشاند . آنگاه پرنده ماده ظرف مدت شش روز تخمهای خود را در حفره ای در مرکز این آشیانه می گذارد , از اینجا به بعد پرنده نر گرمای ناشی از پوسیدگی و تجزیه گیاهان انباشته شده را به کمک سطح دهان و زبان خود با حساسیت یک درجه فارنهایت در طول مدت طولانی تفریخ تنظیم می کند . این عادت خاص آشیانه سازی باعث شهرت فراوان ( بوقلمون استرالیایی ) در جهان شده است .

 

 

 

 

تشخیص شکارچیان با استفاده از حس بویایی در پرندگان:

پرندگان با استفاده از حس بویایی خود شکارچی و میزان خطر آن را تعیین می کنند.
به گزارش پایگاه خبری ساینس دیلی، بسیاری از حیوانات، شکارچی خود را با حس بویایی شناسایی کرده و از آن دوری می کنند اما این قابلیت تاکنون در مطالعات مربوط به پرندگان نادیده گرفته شده بوده زیرا بنا به باور قدیمی، پرندگان نمی توانند این حس را به کار بگیرند.
بنابر این گزارش، اکنون مشخص شده که پرندگان نه تنها از علائم شیمیایی برای شناخت دشمن استفاده می کنند بلکه آنها رفتارشان را بنا به درک میزان خطر شکارچی تنظیم می کنند

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل ششم

پر،پا ،منقار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پر

ّپرهای پرندگان یکی از مهمترین اعضای موجود در بدن آنها به شمار می روند. از مهمترین کارهایی که پرپرندگان انجام می دهند می توانیم از پرواز، گرم نگه داشتن آنها در هوای سرد و همینطور برای گرم نگه داشتن تخمها و حتی جلب توجه و یا فرار از دست دشمنان نام ببریم . آیا به این نکته فکر کرده اید که پرهای پرندگان که در زندگی آنها نقشی اساسی دارند، از چه موادی ساخته شده اند؟!

جنس پر پرندگان

پرها معمولا از همان ماده ای ساخته می شوند که مو و ناخن انسانها به وجود می آیند. این ماده که کراتین  نام دارد حتی منقار پرندگان را نیز تشکیل می دهد. پر و منقار نیز همانند مو و ناخنهای انسان رشد می کنند، البته پرندگان مجبور نیستند که آنها را کوتاه کنند. زیرا پرهای بلند و قدیمی معمولا می ریزند و جای خود را به پرهای جدید می دهند و منقار پرندگان نیز با توجه به استفاده مداوم پرندگان از آن ساییده می شود و به همین دلیل معمولا از اندازه معین و مشخصی بزرگتر نمی شود. البته بعضی از پرندگان خودشان با ساییدن منقارشان به محلهای سخت و زبر منقار خود را کوتاه می کنند و اندازه آن را برای استفاده بهتر از آن به میزان معینی نگه می دارند.

تأثیر تغذیه بر رنگ پر پرندگان

تحقیق دانشمندان روی پرهای مرغ نغمه خوان نشان داد: نوع غذایی که این گونه از پرندگان به هنگام پرریزی می خورند در تعیین رنگ پرهایشان تاثیرگذار است.

«رایان نوریس» از دانشگاه «گوئلف» در اونتاریوی کانادا و همکارانش نمونه هایی از پرهای بیش از 200 بلبل دم قرمز را مورد آزمایش قرار دادند.

این پرندگان مهاجر تابستان را در مناطق مختلفی بین «بریتیش کلمبیا» در کانادا و «لوئیزینا» در جنوب آمریکا می گذرانند. پس از تولید مثل پرهای جدیدی روی بدن این پرندگان درمی آید.

محققان با بررسی وزن و درخشندگی ایزوتوپ های هیدروژن پرهای این برندگان مکان ییلاقی آنها را شناسایی کردند.

یافته های این تحقیق نشان داد: در پرهای پرندگانی که تابستان را در مناطقی با عرض جغرافیایی پایین تر سپری کرده بودند، ایزوتوپ های سنگین تری مشاهده شد زیرا در مناطق گرمتر میزان تبخیر ایزوتوپ های سبک تر حاصل از منابع آبی بیشتر است. ایزوتوپ های هیدروژنی در آب چرخه غذایی پرندگان را بالا می برد. پرندگانی که پرهای تیره تری داشتند تابستان را در جنوب آمریکا سپری کرده بودند. پرهای زردرنگ سه برابر بیش از پرهای نارنجی رنگ ایزوتوپ های سنگین تری داشتند. دانشمندان اعلام کردند: پرندگانی که در نقاط مختلف پرریزی می کنند از تنوع رنگ بیشتری در پرهایشان برخوردارند زیرا در عرض های جغرافیایی مختلف از حشرات و میوه های متفاوتی تغذیه می کنند.

رژیم غذایی متنوع پرندگان ممکن است تغییرات رنگی مختلفی را در پرهای آنها ایجاد کند که این امر بر انتخاب جفت تاثیر گذاشته و در نهایت به ایجاد گونه های جدیدی از آنها می انجامد. نتایج این تحقیق در نشریه Biology Letters به چاپ رسیده است.

 

راز رنگ به رنگ شدن پر برخی از پرندگان کشف شد

جام جم آنلاین: پرندگانی که به خاطر تنوع زیاد در رنگ به رنگ شدن پرهایشان شناخته شده هستند، دارای مکانیزم‌های مختلف شیمیایی و فیزیکی جهت تولید رنگ‌های زیبا و متنوع در پرهایشان هستند که طی میلیون‌ها سال چشم انسان‌ها را به خود خیره نگاه داشته است.

بتازگی اولین نمونه نانو ساختارهای تولید رنگ در فسیل پر پرنده‌ای متعلق به 40 میلیون سال قبل مشاهده شده است.
رنگ به رنگ شوندگی خاصیتی است که در آن بسته به زاویه مشاهده، رنگ تغییر می‌کند مانند آنچه در رنگین ‌کمانی از رنگ‌ها روی یک قطره شناور نفت روی آب دیده می‌شود و بسیاری از ما آن را دیده‌ایم.
ساده‌ترین شکل رنگ به رنگ شدن در پرندگان به وسیله پراکندگی نور سطح پرها و همچنین سطح صافی از رنگدانه‌های ملانین در پروتئین پرها ایجاد می‌شود.
با آزمایش این فسیل یافت شده در آلمان توسط میکروسکوپ الکترونی، محققان توانستند وجود لایه‌های مسطح ساختارهای ملانین را که تحت عنوان Melanosome شناخته می‌شوند، اثبات کنند.
این نانوساختارها پرها را قادر می‌سازد زمینه‌ای سیاه را به وجود آورد که می‌تواند متمایل به سبز متالیک، آبی و مسی در زوایای مشخصی شود.
این خاصیت در پرنده‌های امروزی نظیر سار اروپایی و Grackle (نوعی پرنده از تیره‌ای سار و دم جنبانک) نیز دیده می‌شود.
بیش از 25 سال است که محققان ساختارهای ریزلوله‌ای شکل را در پرهای فسیل شده و پرندگان کشف کرده بودند.
مدت‌های زیادی بود که این ساختارها را به باکتری‌هایی تعبیر می‌کردند که طی فسیل شدن این پرها آنها را هضم کرده بودند.
پس از مدتی محققان متوجه شدند این ساختارها در حقیقت Melanosomeهایی مربوط به الگوی رنگی هستند نه باکتریایی.
این ساختارها به عنوان الگوهای اصلی رنگ ثبت شدند و تا امروز محققان در تلاش بودند تا بفهمند چه خصوصیات رنگ‌پذیری دیگری ممکن است در این فسیل‌ها یافت شود.
کشف جزئیات این فوق ساختارها امکان فوق‌العاده‌ای برای مطالعه فسیل حیواناتی با پوست صاف مانند خز را به وجود آورده است.
این کشف می‌تواند راه را برای تعیین خصوصیات رنگی دیگر پرندگان کهن و حتی دایناسورها هموار کند، گرچه نهایت آرزوی دانشمندان در این پروژه این است که در صورت امکان به بازسازی رنگ‌های دایناسورهای پردار برسند.

 
انواع پر
پرندگان دارای انواع پر بوده که شامل پرهای اصلی و  کرکهای زیرین می باشند. کرکهای نرم و انبوه  زیر پرهای بدن رشد می کنند و بعنوان عایق بدن عمل می کنند. پرهای  اصلی  معمولا
بزرگ بوده  نظیر پرهای قوی روی بال یا دم و یا اینکه کوچکتر بوده که بر روی سطح بدن رشد می کنند. پر های بدن پرندگان تحت کنترل یک سری از  ماهیچه های ریز قرار می گیرند که به
پرنده امکان حرکت پر ها به سمت بالا و یا پایین را ایجاد می کند نظیر پف آلود کردن پرهای بدن  در روزهای  سرد

 

 

 

 

 

 

تولک رفتن :

 

در طول زندگی یک پرنده پرهای جدید مرتبا جایگزین پرهای قبلی می گردند . در بعضی پرندگان این حالت پر ریزی یا تولک رفتن به خوبی دیده می شود یعنی یک مرتبه پر ریزی می کنند انواع اردک ها و فلا مینگوها هر سال از اوخر تابستان تا اوخر بهار به تولک رفته و در همین موقع پرهای جدید از محل قاعده ی پرهای قدیم رشد کرده و پرهای قدیم را به طرف بیرون رانده  جایگزین آن ها می شوند . اگر پرهای پرواز شکسته ویا قیچی شوند تا پر ریزان بعدی و در آمدن پرهای بعدی امکان پرواز وجود نخواهد داشت . در حالی که اگر پرهای بال کنده شود رف یک یا دو هفته پر های جدیدی جایگزین آن ها شود . و در بعضی دیگر از پرندگان برگ ریزی یک مرتبه انجام نمی گیرد به این ترتیب همیشه قدرت پرواز حفظ می شود . این امر در پرندگانی که بیشتر معرض خطر هستند صورت می گیرد مانند انواع گنجشک ها بعضی از کبوتر ها و غیره .

پرندگان برای روشن و برای نگه داشتن و حفاظت از پرها  پوست خود با فشار منقار بر ری غده ی دم گاهی مقداری از چربی آن را خارج کرده و با نوک بر روی پرها پخش می کند به این عمل پر آرایی می گویند .

 

پا

 

پرندگان در ارتباط با محیطی که در آن زیست می کنند دارای پاهای با شکلهای مختلفاند .پا در اکثر پرندگان دارای چهار انگشت است .یک انگشت شست به طرف عقب وانگشتان دوم تا چهارم به طرف جلو قرار دارند رشد انگشتان پا در گونه های مختلف متفاوت می باشد

در بعضی از پرندگان مانند میش مرغ و یا هوبره انگشت اول و در شتر مرغ انگشت اول و دوم از بین رفته است

در پرندگانی که بر روی درخت زندگی میکنند مانند چرخ ریسکها وسهره ها انگشتان شکلی ساده و ظریف دارند در پرندگان آب زی بین انگشتان پرده یا نیم پرده وجود دارد .مانند پرده در پای اردک ها و نیم پرده در پای چنگر .در دارکوب ها انگشتان نقریبا دو به دو در جلو و عقب قرار میگیرند .دارکوب ها با تکیه ی دم بر روی درخت با وضعیتی که انگشتان پا دارند بهتر روی درخت مستقر می شوند پرندگان شکاری مانند عقابها وشاهین ها برای اینکه بتوانند شکار را محکم نگه داشته و پاره کنند دارای پاهائی قوی باناخن محکم و بلند می باشند .

علاوه بر حرکت کردن پاها نقش مهمی در فرود آمدن پرنده دارند اگر چه نشستن مربوط به چهارچوب بدن پرنده می باشد ولی اعمال پیچیده ای که درارتباط با انتقال وتحمل نیروی مربوط به وزن بدن از بالها به پاها وایجاد تعادل وپایداری درمحل نشستن وجوددارد.اهمیت وعلت تنوع پا رادر پرندگان مختلف معلوم میدارد .حد فاصل بین انگشتان وران راساق پاگویند .در مطالعه پرندگان برای شناسائی ونیز تخمین رشد برخی از گونه ها از معیاراندازه ی ساق پا استفاده میشود.

پاها در پرندگان صورمختلفی ذارد که نشاندهنده خصوصیات وعادات ورفتار گونه هاست

 

 

 

 

 

منقار پرندکان

 

منقار یا نوک از دو قسمت نیم نوک بالا و نیم نوک پائین تشکیل شده است . منقار دارای ساختمان ی  سخت می باشد .در کبوتر ها،در قسمت بالای بینی بافت نرم و متورمی وجود دارد .معمولا نیم نوک پائین کمی کوچکتر از نیم نوک بالا است ولی در بعضی گونه ها مانند ابیا هر دو نیم نوک مساوی است.در تعداد کمی از گونه ها مانند آبشکاف نیم نوک پائینی بزرگتر از نیم نوک بالا است

تنوع منقار در پرندگان بسیار زیاد است بطوریکه حتی در یک خانواده هم اشکال متفاوتی دیده می شود مثل سهرها

اشکال بسیار متنوع منقار وسازگاری پرندگان وانواع متفاوت غذا آنها را قادر ساخته تا بتوانند در زیستگا ههای متفاوت در سراسر کره ی زمین زندگی کنند

. پرندگان آبزی : شکل منقار پهن وکشیده است اردک

حشره خوارها: دارای منقار نوک تیز وظریف اند دارکوب

گوشت خواران: دارای منقار محکم ،قوی وقلاب مانند بوده تا بتوانند به راحتی گوشت را از بدن شکارجدا کرده ومورد استفاده قرار دهند جغذ و عقاب

پرندگان دانه خوار: منقار کوچک ضخیم ولبه دار دارند وحتی گاهی پوسته دانه را به کمک لبه تیز منقارشان باز میکنند. سهرها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منقار پرندگان به یک حسگر مغناطیسی برای جهت یابی مجهز است

تحقیقات جدید نشان می‌دهد پرندگان احتمالا از حسگرهای موجود در منقار خود برای جهت‌یابی در پروازهای طولانی استفاده می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، گروهی از دانشمندان آلمانی موفق به شناسایی الگوهایی سه‌بعدی از کریستالهای دی‌اکسید آهن در پوسته منقار بالایی کبوترها شده‌اند که احتمالا این پرندگان از آن برای تعیین جهت میدان مغناطیسی زمین استفاده می‌کنند.

این کشف جدید نشان می‌دهد پرندگان مستقل از حرکات و جهت پرواز خود، می‌توانند جهت میدان مغناطیسی زمین را شناسایی کرده و با استفاده از آن همانند قطب‌نما، موقعیت جغرافیایی خود را تعیین کنند.

دانشمندان در گذشته همواره به دنبال پاسخ این سوال بوده‌اند که پرندگان چگونه در سفرهای بسیار طولانی خود که گاه طول آنها به هزاران کیلومتر می‌رسد، از مسیر اصلی خارج نشده و مقصد خود را گم نمی‌کنند.

به گفته "گرتا فلایشنر" سرپرست مطالعه و محقق دانشگاه "فرانکفورت"، این احتمال وجود دارد که کشف جدید در کبوترها برای تمامی پرندگان صدق کند و همه آنها با استفاده از قطب‌نماهای زیستی خود جهت پروازشان را تعیین کنند

پیش از این سلولهای مشابه حاوی ترکیبات آهن در برخی دیگر از پرندگان از جمله سینه‌سرخها و چکاوکها شناسایی شده بود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل هفتم

آواز پرندگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آواز پرندگان

پرنده ها در هر محیطی که باشند، صدای آنها به گوش می رسد. آنها آواز خود را طوری تغییر می دهند که در محیط زندگیشان به خوبی شنیده شود. آواز یک پرنده میزان قدرت، سلامت و هوشیاری او را نشان می دهد، چون خواندن به انرژی نیاز دارد. تنها پرندگان قوی می توانند آوازی بلند و مداوم بخوانند و در عین حال مراقب باشند که طعمه درندگان نشوند. به نظر می رسد که بلندترین آواز جهان پرندگان متعلق به مرغ شاخه نشین ( Superb Lyrebird ) باشد. آواز بوتیمار هم یکی از بلندترین آوازهاست. علاوه بر این صدای بوتیمار تا فاصله زیادی از محل سکونت او شنیده می شود. بوتیمار شب و روز آواز می خواند به این امید که یک ماده به قلمرو او بیاید.
اما بدون شک صدای کاکاپو نوعی طوطی ساکن نیوزلند، از آواز همه پرندگان بیشتر پیش می رود. ترفندی که او برای تقویت صدای خود به کار می برد، بی نظیر است. او ابتدا با پاهای خود چاله ای حفر می کند. سپس در این گودال می نشیند و هوا را به درون کیسه های هوای خود می کشد تا آنها را به آرامی پر کند. وقتی این کیسه ها پر از هوا می شوند، حجم آنها دو برابر می شود. سپس پرنده شروع به خواندن می کند. صدای او تا شش کیلومتر دورتر به گوش می رسد. کاکاپو ممکن است بیش از سه ماه هر شب برای پیدا کردن جفت آواز بخواند.
پرنده ها صدایی را ترجیح می دهند که در محیط زندگی آنها تا مسافت دورتری شنیده شود. در جنگل صدا به درختان برخورد می کند و توسط برگ ها جذب می شود. در چنین شرایطی یک آوای کوتاه و یکنواخت بهترین سیگنال است. اگر پرنده دیگری یک بار آن را بشنود، می تواند صبر کند تا آواز دوباره تکرار شود؛ و اگر بخواهد می تواند به راحتی آن را دنبال کند و به خواننده آواز برسد. برخی پرنده های ساکن نواحی جنگل از صداهای زیر استفاده می کنند، چون این صدا پس از برخورد با زمین و درختان تغییری پیدا نمی کند. پرنده هایی که در دشت ها زندگی می کنند، صداهای وزوزی ( Buzz ) را ترجیح می دهند. زیرا چنین صدایی در یک ناحیه باز مانند دشت، چمنزار یا ساوان، تا فواصل بسیار دور شنیده می شود.
آب جاری در رودخانه و جویبار سر و صدای زیادی ایجاد می کند و باعث می شود که صداهای دیگر به راحتی تشخیص داده نشود. اردک های آبی رنگ نیوزلند برای غلبه بر این مشکل، از آواهایی با فرکانس بالا استفاده می کنند.
شاید دیده باشید که بیشتر پرندگان قبل از شروع آواز، روی مکانهای بلند می روند. این کار برای آنست که صدایشان بهتر شنیده شود. وقتی پرنده از بالای یک درخت، یا روی نرده حیاط آواز بخواند، صدایش تداخل کمتری با موانع موجود در محیط پیدا می کند.
دسته ای از چکاوک ها راه عجیبی برای این کار پیدا کرده اند. چکاوک در آسمان اوج می گیرد و پس از مدت کوتاهی توقف، ناگهان خود را به سمت پایین رها می کند. در همین حال شروع به آواز خواندن می کند.

به هر حال هر گونه ای راه حلی برای خود یافته است، اما به راستی چه پیامی با این آواز منتقل می شود که ارزش صرف این همه انرژی را دارد؟ خواندن آواز خطرناک هم هست، چون ایجاد این همه سر و صدا توجه شکارچی ها را به سوی پرنده جلب می کند.

 

آواز پرنده دو هدف اصلی دارد: دفاع از قلمرو و جفت یابی.
بیشتر اوقات این پرنده نر است که آواز می خواند. اگر پرنده نر قلمرو خوبی داشته باشد، می تواند یک جفت مناسب پیدا کند و با موفقیت زاد و ولد نماید. پرنده حدود قلمرو خود را با آواز خواندن در آن مشخص می کند. این آوازها معمولا ساده و کوتاه هستند. پرنده های همسایه آواز همدیگر را می شناسند و تا وقتی که هر کس در محدوده خودش باشد، مشکلی پیش نمی آید. اما یک آوازخوان بیگانه یعنی یک تهدید برای قلمرو، پس باید با یک آواز قوی به او نشان داد که اینجا صاحب دارد
.
غالبا پرنده در بین آواز خود سکوت می کند و منتظر می ماند تا جواب بشنود. او از این راه می تواند متوجه شود که مهاجمی وارد محدوده او شده یا نه. بعضی از گونه های پرندگان، برای دور کردن دشمن روش بسیار جالبی را به کار می گیرند. آنها چند نوع آواز مختلف را با هم اجرا می کنند. پرنده تازه واردی که آوازها را می شوند، فکر می کند در این ناحیه پرندگان زیادی زندگی می کنند و در نتیجه سهم او از منابع غذایی موجود ناچیز است. پس ترجیح میدهد به دنبال محل دیگری برود.
اما پرنده نر وقتی بخواهد توجه ماده ها را جلب کند، آوازهای طولانی و پیچیده می خواند. ماده ها آواز را می شنوند، اما معمولا جوابی نمی دهند. آنها پیش از آنکه تصمیم خود را بگیرند، چندین روز وقت صرف می کنند و آواز نرهای مختلف را می شنوند. نرهایی که آوازهای پیچیده تری بخوانند، بیشتر مورد توجه قرار می گیرند. علاوه بر این نرها هر چه آوازهای بیشتری بدانند، امکان موفقیت آنها نیز افزایش می یابد.
باسترک قهوه ای ( Brown Thrusher ) در آوازخوانی رکورد دار است. او بیش از دو هزار آواز مختلف اجرا می کند. سعد ( Sedge Warbler ) نیز می تواند آوازهای طولانی و پیچیده ای بخواند. امکان ندارد سعد نر در طول عمر خود آوازی را دوبار به طور یکسان اجرا کند. هر آواز او تقریبا از ۵۰ جزء تشکیل شده است که ترتیب و انتخاب آنها دائما تغییر می کند.
سسک های مرداب ( March Wren ) برای تصاحب بهترین باتلاق با هم رقابت می کنند. این پرنده ها بومی مناطق غربی آمریکا هستند. تعداد مرداب های این نواحی محدود است. پرنده نر آواز می خواند و پس از آن مدتی مکث می کند تا آواز پرنده رقیب را بشنود. نری که پیچیده ترین آواز را بخواند، بیشتر از همه مورد توجه ماده هاست و زودتر از بقیه جفت یابی می کند. جالب است بدانید که وقتی سسک ها از مهاجرت برمی گردند، نرها آنقدر آواز می خوانند تا یک جفت مناسب برای خود پیدا کنند. اما پس از جفت یابی پرنده نر ناگهان آواز خود را عوض می کند و فقط یک آواز ساده و کوتاه اجرا می کند تا محدوده قلمرو خود را مشخص کند.
برخی گونه ها برای گسترش دادن آوازهای خود از صدای سایر پرندگان تقلید می کنند. مشهورترین مقلدان در دنیای پرندگان، چکاوک مرداب، مرغ مقلد، مرغ مینا، سار، مرغ آلاچیق و سینه سرخ آفریقایی هستند. سارهای اسکاتلند صدای گوسفندان را تکرار می کنند، در حالی که گروهی دیگر از سارها در منطقه اکسفورد انگلستان از موتور اتوبوس تقلید می کنند.
مرغ شاخه نشین ( Superb Lyrebird ) در جنگلهای متراکم استرالیا زندگی می کند. او می تواند آواز دوازده گونه دیگر را تقلید کند. وقتی دانشمندان در حال فیلمبرداری از محل زندگی او بودند، او صدای دوربین را یاد گرفت و تعجب همه را برانگیخت. عجیب تر آنکه این پرنده می تواند صدای اره برقی و بوق ماشین را هم تقلید کند.
چکاوک مرداب در زمستان به آفریقا مهاجرت می کند و در تابستان به اروپا بازمی گردد. او علاوه بر آواز پرنده های اروپایی، آواز بسیاری از پرندگان آفریقایی را هم یاد می گیرد. چکاوک آواز ۷۰ نوع پرنده مختلف را می آموزد و تکرار می کند. پرنده ماده با شنیدن این آوازها می فهمد که او به کدام ناحیه از آفریقا مهاجرت کرده و به احتمال قوی، نری را انتخاب می کند که به همان ناحیه ای رفته که خود او زمستان را در آن گذرانده است.
اگرچه در بیشتر گونه ها پرنده های نر آواز می خوانند، اما گاهی ماده ها نیز هنرنمایی می کنند. گونه ای پرنده ساکن دامنه های آلپ شناخته شده است که در آن، پرنده ماده برای جلب توجه نرها آواز می خواند. جفت گیری با نرهای متعدد، برای او یک مزیت محسوب می شود؛ چون بعدا همه آنها در پرورش جوجه به او کمک می کنند.
یک نمونه دیگر، توکای بال قرمز است. توکای ماده در فصل زاد و ولد دو نوع آواز می خواند. یک آواز را برای برقراری ارتباط با جفت خود به کار می برد، ولی آواز دیگر را فقط وقتی می خواند که ماده های دیگر نزدیک شوند. به نظر می رسد آواز دوم نوعی هشدار به پرنده مهاجم باشد.
سینه سرخ اروپایی هم جزو این دسته از پرنده ها محسوب می شود. در زمستان پرنده نر و ماده با هم آواز می خوانند، زیرا هر یک از آنها قلمرو جداگانه ای دارند. این کار به آنها کمک می کند تا در زمستان ( که ذخایر غذایی کم است. ) خوراک کافی داشته باشند.
از این دسته مثال ها فراوان یافت می شود. شگفتیهای آواز پرندگان به حدی است که برای کشف آن سالها تحقیق و مطالعه لازم است. نکته مهم اینست که آواز پرندگان نه تنها زیباست، بلکه نقش مهمی در ادامه بقا آنها دارد.
بهترین زمان برای شنیدن آواز پرندگان، سپیده دم است. در تمام نقاط جهان، از جنگلهای استوایی گرفته تا نواحی شمالی اروپا، آوای پرندگان در سپیده دم بیشتر از سایر اوقات شبانه روز شنیده می شود. معمولا این پرندگان نر هستند که آواز می خوانند، اما به راستی چرا؟ هنگام سحر معمولا نسیم ملایمی می وزد. سر و صدای سایر جانوران نیز آغاز نشده است. پس صدای پرنده تا دور دست ها به خوبی شنیده می شود. آوازی که صبح خوانده می شود، ۲۰ مرتبه مؤثرتر از آواز نیمروز است. علاوه بر این، پرنده در این موقع روز نمی تواند کار دیگری انجام دهد. هوا هنوز روشن نشده و حشرات به سختی دیده می شوند. بسیاری از حشرات هم به خاطر خنکی هوا ترجیح می دهند روی زمین بمانند. پس شکار کردن مشکل است.
وقتی پرنده ای بعد از گذراندن یک شب سرد ( که در آن هیچ چیز نخورده است. ) آواز می خواند، نشان می دهد که بسیار قوی است. شاید می خواهد با آواز خواندن خود به پرنده های ماده بگوید: " من از نظر جسمی توانایی لازم برای جفت گیری را دارم ". پرنده نر با تمام توان چهچه می زند تا ثابت کند آنقدر انرژی دارد که می تواند مقدار زیادی از آن را صرف کار بیهوده ای چون آواز خواندن کند. بیشتر پرنده های ماده هم هنگام سحر در آشیانه خود هستند و می توانند آواز او را بشنوند.
اگر پرنده ی ساکن قلمرو همسایه در طول شب شکار شده باشد یا به هر دلیل مرده باشد، صدای او شنیده نمی شود. پس می توان قلمرو او را تصرف کرد و غذای بیشتری به دست آورد. بنابراین سپیده دم زمان بسیار مناسبی برای آواز خواندن است.
اما این فقط یک روی سکه بود. روی دیگر چندان جالب نیست. فرض کنید یک شکارچی گرسنه هستید و در طول شب خوراک کافی پیدا نکرده اید. صبح در حال جستجو برای پیدا کردن طعمه اید. ناگهان صدای پرنده ای را می شنوید که روی درختی در نزدیکی شما مشغول آواز خواندن است. پرنده سرگرم نغمه سرایی خود است و توجه چندانی به اتفاقات دور و برش ندارد. دیگر چه می خواهید؟ همه شرایط برای سیر شدن شما مهیاست. پس اگر آواز پرنده ای برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، می توان گفت پرنده بسیار زیرکی است. چون می تواند خود را از چنگال شکارچیانی که در کمین هستند، در امان نگهدارد. این یعنی یک امتیاز دیگر برای جلب توجه ماده ها!
اما مشکل دیگری هم هست. همه می خواهند سر صبح آواز بخوانند. باید برای پیروز شدن رقابت کرد. دردسر وقتی بیشتر می شود که آواز دو پرنده همسایه شبیه هم باشد. در جنگلهای بلوط کالیفرنیا دو پرنده زندگی می کنند که همین شرایط را دارند. آنها راه حل خوبی برای این مسئله یافته اند. ساعت اول صبح به آواز خواندن پرنده اول اختصاص دارد. پرنده دوم صبر می کند تا نوبت او برسد. ساعت بعد، زمان آواز پرنده دوم است. این روند تا پایان سپیده ادامه پیدا می کند. همیشه رقابت کردن بهترین راه نیست.

مفهوم آواز پرندگان کشف شد

محققان کانادایی موفق شدند مفهوم بعضی شیوه های آواز خواندن در پرندگان را درک کنند.

بر اساس مطالعات زیست شناسان و جانور شناسان، جانواران معینی از جمله گونه های مختلف از پرندگان گرمسیری در هنگام خواندن آواز به همان اندازه با یکدیگر همخوانی دارند که انسانها دارند. آنها با دقت اصوات موسیقی را هماهنگ، پراکنده و یا همپوشانی کرده و همخوانی کاملی را به وجود می آورند و گاهی آنقدر یکسان می خوانند که صدا به نظر متعلق به یک پرنده می آید. زیست شناسان نظریات مختلفی را برای توضیح این اجراهای موسیقیایی خیره کننده مطرح کرده اند. با این حال آزمایشهای رفتاری این گونه های همخوان با مشکل مواجه بوده زیرا بعضی از این گونه ها در جنگل های متراکم زندگی کرده و امکان مشاهده رفتاری آنها از نزدیک وجود ندارد. در جهت تکمیل این تحقیقات، دو محقق کانادایی برای درک مفهوم همخوانی گونه های مختلف در پرندگان توانستند با استفاده از میکروفن موقعیت پرندگان را بر اساس صدای آنها مشخص کرده و در نهایت با تعیین مکان جفت های همخوان و تعیین فاصله آنها در هنگام خواندن، دلیل این هم خوانی ها را مشخص کنند. این محققان در کاستاریکا به تعقیب یک جفت چکاوک سفید و قرمز به نام چکاوک"Thryothorus" پرداخته و دریافتند که همخوانی زوجها زمانی با همپوشانی مواجه می شود که آنها از یکدیگر به میزان 140 متر فاصله گرفته اند. این نوع همخوانی نشان می دهد که همخوانان از این راه برای ارتباط برقرار کردن و یافتن یکدیگر سود می جویند. البته این فرایند تنها در زمان جدایی رخ نداده و پرندگان زمانی که در کنار یکدیگر نیز قرار دارند به همخوانی می پردازند. برای یافتن دلیل این عمل محققان صدای همخوانی دو چکاوک دیگر را به گونه ای شبیه سازی کردند که به چکاوکها حس مورد هجوم قرار گرفتن توسط پرنده های دیگر القا شده و آن را پخش کردند. نتیجه این عمل همخوانی انفجاری دو چکاوک با صدایی بسیار بلندتر از حدی بود که در حالت عادی با یکدیگر می خواندند. بر اساس گزارش نیوساینتیست، این افزایش شدت صدا نشان داد که این پرندگان از همخوانی نه تنها برای برقراری ارتباط بلکه به عنوان ابزار دفاعی نیز سود می جویند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل هشتم

 

جفت گیری و تخم گذاری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انواع جفت گیری در پرندگان
۱ - طریقه مونوگامی Monogamy
در این طریقه که اکثر پرندگان هنگام جفت‌گیری به آن عادت دارند، پرنده نر فقط با یک پرنده ماده جفت‌گیری نموده، بعد از جفت‌گیری، نر و ماده با هم زیست می‌نمایند. در این حالت در زمان تخمگذاری و ظهور جوجه‌ها و بزرگ کردن آنها پرنده نر به پرنده ماده کمک و همراهی می‌نماید ولی در صورتی که یکی از جفتها از بین و یا در نتیجه حمله رقبا از قلمرو خارج گردد، جفت‌گیری با پرنده دیگر انجام می‌گیرد
۲- طریقه پلی‌گامی Polygamy
در این طریقه پرنده نر به یک پرنده ماده اکتفا نکرده، هنگام جفت‌گیری چندین پرنده ماده را برای خود انتخاب می‌نماید. گاهی اتفاق می‌افتد در بین پرندگانی که مونوگام هستند اگر نسبت پرنده ماده
بیش از پرنده نر باشد، سیستم مونوگامی حالت خود را از دست داده و یک پرنده نر با چند پرنده ماده جفت‌گیری می‌نماید.
3- طریقه درهم و برهم Promiscuity
در این روش پرنده نر و ماده، بدون هیچ‌گونه ارتباط قبلی با یکدیگر جفت‌گیری می‌نمایند و مدت زمانی که آنها با هم بسر می‌برند متفاوت است. گاهی نر و ماده بعد از آنکه آخرین تخم گذاشته‌اند و یا پس از خروج جوجه‌ها از هم جدا شده و گاهی تا پایان زمستان با یکدیگر بسر می‌برند. در بعضی گونه‌ها دیده شده که پرنده نر برای جفت‌گیری بعدی نیز همان پرنده ماده را انتخاب نموده است در حالی که در پرندگانی که چندین بار در سال تخمگذاری می‌نمایند، ممکن است در تمام دفعات با هم بوده و یا تغییر جفت بدهند .

 

تولید مثل:

تولید مثل یکی از پدید ه های طبیعی و دوره ای که در کلیه ی موجودات زنده برای بقا ی نسل است .در پرندگان عمل سا لیانه و فصلی است . و در ار تغییرات میحط و تاثیر آن ها براندام ها ی جنسی صورت می گیرد.

تولید مثل هممان با حدوث شرایط مطلوب ناشی از مناسب شدن شرایط محیط و نتیجتا فراوانی غذا می باشد لذا برای جوجه ها هم مناسب ترین شرایط برای رشد و ادامه ی زندگی فراهم می گردد. تنها دربضی از پرندان اهلی و یا گونه هایی که در شرایطی زیست می کنند که ییرات فصلی تاثیر اندکی بر غذای آن ها ارد این حالت دوره ای یا ا صلی کم و بیش از بین ر فته است  .

در تولید مثل پرنگان عوامل بسیاری موثر می باشد و دانشمندان هم در این امر تحقیقات بسیاری کر ده اند . خلاصه ی تقیقات آن ها نشان می دهد که همه ساله در صل جوجه آوری تغییراتی در اندازه و فعالیت غدد تناسلی رخ می دهد .این تغییرات همزمان با ظهورشرایط مناسب محیطی می باشد .به طور معمول وره ی تولید مثل پرندگان در فصل بهار یا تابستان می باشد  . در ای موقع پرندگان شروع به ایجا قلمرو جفت یابی و جفت گیری کرده وبالاخره پس از گذشت از مرال دیگر مرا با پر درآوردن جوجه ها تولید مثل خاته می یابد .

جوجه آوری در پرندگان همان شل توید مثل در مهره داران را دارد که وقوع آن در نتیجه ی تحریکات محیطی ناشی از وقوع تغییر فصل بر روی سیستم مرکزی اعصاب می باشد . در نتیجه ی این تحریکات هورمون ها ترشح کرده و غدد تناسلی بزرگ شده و سلول های جنسی برای تشکیل تخم و جنیت آماده می گردد عوامل محیطی موثر که باعث ایجاد تحریکات لازم برای تولید مثل می باشد در گونه های مختلف متفاوت است .به عنوان مثال  1938 rowanنشان داه که مهم ترین عامل در تولید مثل نوعی سهره

junco hyemalis نور است .علاوه بر آن طول روز درجه ی حرارت و رطوبت نیز نقش مهمی در فعال شدن اندام های تناسلی و بالاخره تولید مثل دارند .

سن تولید مثل به نوع پرنده و زیستگاهش بستگی دارد . احتمالا هرچه محیط زیست سرد تر باشد سن تولید مثل بالاتر است . این امر مخصوصا در پرندگان در یایی دیده می شود . در حالی که پرندگان ماطق گرم در سن پایین تری بلوغ جنسی پیدا می کنند . پرندگان گنجشک سان در دومین سال تولد بالغ شده و تولید مثل می کنند .مانند سار . در حالی که پرندگان دریایی در نواحی نزدیک به قطب زیست می کنند مانند فولمار که ر سن 25-20 سالگی بالغ می شود سن بلوغ رابطه ی مستقیمی با طول عمر پرنده دارد .لذا هر چه طول عمر بالا تر باشد سن بلوغ پرنده نیز بیشتر است . مانند عقاب طلایی که به طور متوسط بین 50-44سال عمر می کند .

 

. دستگاه تولید مثل پرندگان:

دستگاه تولید مثل در پرندگان دارای اختلافات زیادی با دیگر جاندارای (پستانداران) است.

      دستگاه تولید مثل  جنس نر:بیضه ها از دو عضد کوچک بیضوی شکل تشکیل شده اند  که در انتهای جلویی کلیه  و در دیواره پشتی بدن آویزان هستند .رنگ معمولی بیضه ها زرد است ولی در برخی اوقات ممکن است دارای رنگدانه باشد .بیضه چپ کمی بزرگتر از بیضه راست است . هر بیضه از تعداد زیادی لوله های سیلندری شکل تشکیل شده که به آنها  لوله های سمینوفر (منی ساز) گویند.سلولهای اپرماتوزوئید در این لوله ها ساخته می شود.اسپرماتوزوئیدها از یک سرکشیده و و گردن و دم تشکیل شده و در مایع منی شناورند. مایع منی  بوسیله لوله های منی بر (vasdeferens) به کلوآک برده می شوند.کلوآک از سه قسمت تشکیل می شود  که بوسیله پرده  افقی  از هم جدا می شوند .در قسمت وسطی برجستگی کوچکی وجود دارد  که بمنزله ی آلت تناسلی جنس نر می باشد  و کانال دفران در کنار آن باز می شود و در هنگام جفتگیری کلوآک جنس نر روی کلوآک ماده قرار می گیرد  و مایع انزال  بوسیله این برجستگی  بداخل اویدکت که مدخل آن در دیواره  کلوآک ماده قرار گرفته می ریزد.

      دستگاه تولید مثل جنس ماده: دستگاه تولید مثل در پرندگان اختلاف زیادی با پستانداران دارد زیرا جنین در پستانداران داخل رحم و در پرندگان خارج از رحم رشد و نمو می کند.دستگاه تولید مثل جنس ماده فقط برای تهیه و تولید تخم و نطفه دار کردن آن بکر می رود و از نظر رشد  جنین وظیفه ای بعهده ندارد از اینرو تغییرات عمقی  در آن پیدا شده است.دستگاه تناسلی  پرنده ماده  از دو قسمت تشکیل گردیده است :

             تخمدان ovary : تخمدان چپ بزرگ و فعال و تخمدان راست کوچک و غیر فعال می باشد . تخمدان چپ در داخل محوطه بطنی  و نزدیک کلیه ها قرار گرفته است و در پرنده بالغ شبیه خوشه انگور می باشد که  از زرده های متعدد  به اندازه های مختلف تشکیل شده است

 

 مجرای تخمدان oviduct  : مجرای تخمدان لوله بزرگ و پهن و تاخورده ای است که قسمت اعظم  محوطه بطنی مخصوصا قسمت چپ  را فرا گرفته است و تا نزدیکی کیسه هوایی پشتی ادامه دارد.سطح اویدوکت دارای عروق خونی زیادی می باشد  و از 5 قسمت تشکیل شده است:

قسمت اول به شکل قیف بوده و در زیر تخمدان چپ قرار گرفته  و به آن شیپور فانل و یا           infundibulum می گویند.

قسمت دوم که دراز تر است ماگنوم نامیده می شود.

قسمت سوم استی موس

قسمت چهارم رحم یازهدان utrus

قسمت پنجم مهبل یا vagina نامیده می شود که در داخل کلوآک قرار دارد.

 

طرز ساخته شدن تخم:

بیشتر پرندگان  و از جمله ماکیان فقط دارای یک تخمدان فعال هستند  که در طرف چپ قرار گرفته و تخمدان راست فعالیتی ندارد و تقریبا از بین رفته است.تخمدان پرنده بالغ شبیه به یک خوشه انگور است که در آن تعدادی زرده در مراحل مختلف رشد وجود دارد که به آنها اووسیت گویند .در هنگام بلوغ و هنگام تخمگذاری تعداد کمی از این اووسیت ها شروع به افزایش اندازه و حجم خود می کنند این اووسیت ها دارای یک غشاء بنام غشاء زردهvitelline membrane می باشند که زرده بین آنها قرار گرفته است.زرده و غشا وتیلین  خود بوسیله یک وزیکول از بافت رابط پوشیده می شود که در این حالت به آن فولیکول می گویند. دور هر فولیکول را یک شبکه مویرگی احاطه نموده است که بوسیله آن مواد غذایی به فولیکول می رسد.

تخم افشانیovulation یا رها شدن زرده: همانطور که گفته شد هنگامیکهزرده شروع به رشد نمود و رشد آن بحد کافی رسید فولیکول در جاییکه رگهای خونی وجود ندارد stigma  ترک بر می دارد  و زرده بداخل  شیپور یا مجرای فانل می افتد .

مجرای تخمoviduct: پس از اینکه زرده رسیده از تخمدان رها  و بداخل شیپور افتاد  در مجرای تخم بقیه قسمتهای  تخم ساخته می شود.

نطفه دار شدن تخم(لقاح) fertilization: در هنگام جفتگیری سلولهای اسپرماتوزوئید  بداخل کلوآک ریخته می شود و این سلوله بطرف  نواحی بالایی مجرای تخم حرکت می کنند.حرکت اسپرماتوزوئیدها بسیار سریع می باشد .برخورد اوول و اسپرماتوزوئید یا لقاح فقط در ناحیه فانل  صورت می گیرد. معمولا زرده پس از رها شدن  در این ناحیه  برای مدت چند دقیقه  توقف می کند  و در صورتیکه اسپرماتوزوئید در این ناحیه وجود داشته باشد لقاح انجام می گیرد  و سلول تخم یا  zygote  تشکیل می شود.زیگوت به محض تشکیل شدن  برای تقسیم  و تغییرات آماده می شود  این عمل تا حدود 24 ساعت  بعد که تخم در اویدوکت قرار دارد  ادامه پیدا می کند  و از نظر اندازه و حجم افزایش پیدا می کند و تولید لکه رویان یا spot germ   را در کنار و بالای زرده می کند.

زرده پس از لقاح وارد ناحیه ماگنوم می شود در این ناحیه توسط غدد ترشحی موجود قسمتهای سفیده غلیظ و غشاءشالاؤ تشکیل می شود .

در مرحله بعدی زرده که دور آنرا سفیده غلیظ  فرا گرفته است براثر حرکت دودی  به ناحیه استی موس می رسد  در این ناحیه سفیده رقیق  و دو غشاء پوسته تشکیل می شود  و تخم  فرم و قالب می گیرد .

در ناحیه رحم یا uterus  تخم بیشترین زمان توقف را دارد در این ناحیه  سفیده و پوسته ها تکمیل شده .دوغشاء ای که دور تخم را فرا گرفته اند  از هم جدا می شوند و در ناحیه پهن تخم محوطه ای بنام اطاقک هوایی air sac می سازند.در طی مدتی که تخم در ناحیه  رحم  توقف می کند  بوسیله غدد مترشحه آن پوسته اصلی تخم (shell) ساخته می شود.قسمت اعظم این ترشحات  از کربنات دو کلسیم  است که بوسیله جریان خون به رحم حمل می شود . در ناحیه  رحم پس از اینکه پوسته آهکی  کاملا فرم گرفت  در مرحله آخر یک ماده مرطوب و قابل رویت بنام bloom ترشح شده  و روی خلل و فرج تخم را فرا می گیرد . این ماده سبب لیز شدن و سهولت در خارج شدن تخم می گردد  این مادهد پس از خروج تخم در مجاورت هوا خشک می شود و تا حد زیادی نیز جلوی ورود میکروبها را به داخل تخم می گیرد.

نکته: قبل از اینکه تخم در  رحم به مرحله سخت شدن برسد  بوسیله لمس کردن  شکم در سمت چپ  می توان وجود آنرا در صبح زود  حس نمود .از این عمل می توان برای تشخیص  مرغ تخمی از غیر تخمی استفاده نمود.

در ناحیه مهبل تخم برای مدت کوتاهی توقف کرده .وقتیکه تخم به این ناحیه رسید پرنده براثر رفلکس احساس دفع می کند .از ناحیه واژه بر اثر انقباض و انبساط  عضلات  و حرکات دودی به تخم فشار می آید و آنرا بطرف کلوآک می راند .کلوآک در نتیجه فشار ، باز و با حرکات مخصوص تخم از بدن خارج می شود  و به اصطلاح تخم گذاری انجام می گردد.

 
تخم گذاری
کار  پرندگان جهت تخم گذاری با ساختن آشیانه شروع می شود. به محض تخم گذاشتن والدین باید تخم ها را از سرما محافظت کنن تا جنین داخل تخم از بین نرود. بدین منظور قسمت سینه
پرندگان که موی کمتری دارد کمک می کند که تخم ها با دمای بدن پرنده گرم بمانند.
کار والدین کار پر مشقتی استبا مشاهده  آشیانه پرنده سینه سرخ و لانه فنچ ها و سایر پرندگان آوازخوان  درمی یابید که کار والدین بسیار سخت می باشد. از طلوع تا غروب آفتاب جوجه ها هر چند دقیقه یکبار نیاز تغذیه دارند تا زمانی که به سن مناسب و رشد کافی رسیده تا بتوانند آشیانه را ترک کنند که این مدت زمان معمولا ٢ هفته بعد از بدنیا آمدن می باشد. حتی پس از اینکه پرندگان جوان توانستند آشیانه خود را ترک کنند بایستی بتوانند خودشان تغذیه کرده و  همچنین در مقابل حیوانات شکاری خودشان را محفوظ نگه دارند.بتدریج یاد می گیرند چگونه بتنهایی زندگی کنند.
 
پرندگان در چه مکانی تخم گذاری می کنند؟
پرندگان برای محافظت از تخم ها و سپس جوجه ها  آشیانه های مختلفی می سازند. مرغ انجیر خوار ار بهم بافتن ساقه های پیچ در پیچ کیسهای عمیقی بر روی درختان برای خود لانهمی سازند. عقاب سر سفید و عقاب ماهیگیر سالیانه به همان آشیانه خود باز می گردند و با اضافه کردن قطعات چوب و سایر بقایای کوچک درختان و چوبهای شناور را در کنار هم قرار می دهند تا خرواری از چوب به وزن تقریبی نیم تن برای آشیانه خود را درست می کنند. مرغ نوروزی و پرستوی دریایی چاله های کم عمقی از گل و خاک می سازند.
 
پرندگان در کجا آشیانه سازی می کنند؟
تمامی پرندگان آشیانه خود را بر روی درختان و یا بوته ها نمی سازند. مرغ آوازخوان باتلاق و پرنده سیاه بال قرمز  آشیانه خود را در میان گیاه لوئی برگ پهن لانه می سازند. پرندگان مراتعبر روی زمین طلانه می سازند و بیشتر پرندگان از سوراخهای درختان به عنوان آشیانه استفاده می کنند . بعضی پرندگان نظیر دارکوب  این سوراخ ها را ایجاد می کنند که در سال آینده بهسوراخ جدیدی نقل مکان می کنند و سوراخ های باقی مانده برای جوجه های دیگر،  پرنده های  مهاجر آمریکایی، شاهین های کوچک و جغدها  گذاشته می شود.
 
کمک به پرندگان جهت لانه سازی
یک راه جالب و سرگرم کننده جهت مشاهده  رفتار پرنده آوازه خوان که در منطقه شما زندگی می کند تهیه نمودن مواد اولیه جهت ساختن آشیانه  فر فصل لانه گذاری می باشد. قطعات کوچک از پنبه و یا رشته های نخ و یا تکه پارچه های کوچک بهترین مواد جهت لانه سازی پرندگانی نظیر پرنده سینه سرخ، مرغ انجیر خوار و سایر پرندگان می باشند
 
. مواد اولیه جهت ساخت آشیانه
تکه های گیاهان و قطعات چوب معمولترین مواد ساختمانی آشیانه پرندگان هستند اما سیر موادر که پرندگان برای ساختن استفاده می کنند بسیار جالب توجه و شگفت آور می باشد. به طور
مثال مرغ مگس آشیانه خود را از تار عنکبوت و گل سنگ می سازد و یا پرستوی صخره ای که برای ساختن آشیانه خود که به شکل گلدان است از گلوله های گل و لای استفاده می کند و یا اردکها آشیانه خود را از پرهایی که از سینه بوقلمون افتاده درست می کند.پرنده چرخ ریسک  ورقه های نازکی از پوست مار را جمع آوری و قطعاتی از سلفون یا پلاستیک را در لانه استفادهمی کند بطوریکه شبیه پوست مار بنظر می رسند.
 
بعد از بیرون آمدن از تخم
وقتی پرندگان آوازخوان از تخم بیرون می آیند، بدن آنها پوششی نداشته، چشمانشان بسته و توانایی آنها برای بلند کردن سرشان بسیار کم است به طوریکه آنها سرشان را لرزان بالا می آورند
و دهانشان را باز می کنند. اما اردکهای جوان و پرندگان شکاری نظیر خروس و بلدرچین بر خلاف سایر پرندگان متولد می شوند. چشمهایشان وقتی که از تخم بیرون می آیند باز است و آنها
توانایی غذا خوردن را از همان ابتدا تولد دارند.  جوجه اردکهای درختی  چند ساعت پس از تولدشان مادرشان جهت خروج از آشیانه در  سوراخ  درخت  تعقیب می کنند. حتی نمی توانند پرواز
کنند و بر روی  زمین سقوط می کنند و سپس پشت سر مادر به صورت تلو تلو خوران شروع به راه  رفتن می کنند .
 
 
مراقبت جوجه ها توسط سایر پرندگان
تعدادی از پرندگان در لانه سایر پرندگان تخم گذاری می کنند و اجازه می دهند پرندگان غریبه از جوجه ها مراقبت کنند. معروفترین پرنده بنام پرنده گله سر قهوه ای که در آشیانه پرندگانآوازخوان تخم گذاری می کند اغلب نیز تخم های موجود  آشیانه میزبان را بیرون می اندازد.
 
کمک به جوجه پرندگان
گاهی اوقات ممکن است که جوجه پرنده ای را پیدا کنید که قادر به پرواز  بوده ولی بخوبی نمی تواند پرواز کند. آنرا تنها بگذارید چون ممکن است آن پرنده تنها نباشد و شما نمی توانید والدین آن پرنده را ببینید. آنها ممکن است توسط خواهران یا برادرانشان مراقبت شوند.
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل نهم

مهاجرت

 

 

 

 

 

 

 

نحوه مهاجرت پرندگان برای سالها یکی از رازهای پیش روی محققان بوده است. اگر چه دانشمندان با استفاده از یافته های خود تاکنون، مشخص کرده اند که این پرندگان با کمک میدان مغناطیسی زمین در طی مهاجرت های طولانی جهت یابی می کنند، اما نحوه این عملکرد هنوز به طور کامل مشخص نشده است.

گروهی از محققان، اخیراً اعلام کرده اند این راهنمایی طبیعی بر اثر تأثیر میدان مغناطیسی زمین بر روی ترشحات شیمیایی درون بدن پرندگان به وجود می آید، بدینگونه که در مکان های مختلف بر اساس جهت خطوط میدان مغناطیسی و شدت آن، میزان متفاوتی از یک ماده شیمیایی در بدن پرندگان آزاد می شود که این میزان ترشح، جهت گیری آنها را تعیین می کند، تحقیقات بر روی این موضوع همچنان ادامه دارد

گونه های مهاجر و غیر مهاجر پرندگان

بعضی از پرندگان از قبیل بلدرچین آمریکایی کاملا غیر مهاجر هستند ولی بسیاری از گونه‌ها مهاجرت می‌کنند، یعنی بطور منظم و با تغییر فصل از ناحیه‌ای به ناحیه دیگر نقل مکان می‌کنند. بیشتر مهاجرتها به سوی شمال و جنوب یا ارتفاعی است. پرندگان در فصول گرم به سوی زمینهای معتدله شمال و نواحی مجاور قطب شمال حرکت می‌کنند زیرا در این مناطق برای تغذیه و لانه‌گزینی امکانات و تسهیلات کافی وجود دارد و هنگام زمستان مجددا به نواحی جنوبی باز می‌گردند. در نیمکره جنوبی نیز به هنگام تغییر فصول همین حرکت در جهت مخالف و به مقیاس کمتر وجود دارد.

بعضی از پرندگان در تابستان مهاجرت ارتفاعی به سوی نواحی کوهستانی انجام داده و زمستان به نواحی پست برمی‌گردند. بیشتر گونه‌ها برای مهاجرت کم و بیش بر طبق قاعده حرکت می‌کنند و ورود و خروجشان بر حسب تقویم منظم است. اردکها و مرغابیهای آبی بوسیله طوفانهای پاییزی و بوجود آمدن آبهای باز به هنگام بهار به بخشهای مختلف راه یافته‌اند. پرندگان کوچک خواننده و گنجشکها شبها مهاجرت کرده و روزها برای استراحت و تغذیه توقف می‌نمایند. کلاغها ، بازها و غازها روزها حرکت می‌کنند. ولی شبها برای غذا در جاهای مناسب فرود می‌آیند.

پرستوها روزها حرکت نموده و در طی راه برای غذای خود جمبندگان را شکار می‌کنند. اردکها و پرندگان ساحلی شب یا روز مهاجرت می‌کنند. پرواز مهاجرتی بعضی پرندگان نزدیک زمین صورت می‌گیرد و بقیه تا اوج ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ متر از زمین فاصله پیدا می‌کنند. برخی پرندگان فقط مسافات کوتاهی طی می‌کنند. ولی حشره خواران کوچک از قبیل مگس‌گیرها و پرندگان خواننده زمستان را در مکزیکو یا بخشهای شمالی آمریکای جنوبی می‌گذرانند.

 

چرا پرندگان کوچ می کنند؟

کوچ یا مهاجرت پرندگان از همان آغاز تاریخ توجه بشر را به بشر جلب کرده است. در یک هزار سال قبل از میلاد هومر به آن اشاره کرده و ارسطو فیلسوف بزرگ یونان درباره آن بررسی کرده است. کوچ عبارت است از حرکت پرندگان به طرف جنوب در پاییز و به طرف شمال در بهار یا حرکت از زمینهای پست به طرف ارتفاعات و یا از نقاط دور از ساحل به طرف ساحل. چون بعضی از آنها در شرایط جوی زمستان نمی‌توانند زنده بمانند به مناطق گرمتر می‌روند.

آن پرندگانی که از بعضی حشرات یا جوندگان کوچک تغذیه می‌کنند در زمستان نمی‌توانند چنین غذاهایی را بدست آورند. چون پرندگان در تابستان زاد و ولد می‌کنند کوچیدن آنها به این موضوع هم مربوط می‌شود. بعضی از غدد پرندگان مواد شیمیایی ترشح می‌کنند که قاعدتا باید با زاد و ولدشان ارتباط داشته باشد. این در بهار اتفاق می‌افتد. پرنده حس می‌کند که موقع جوجه آوردنش نزدیک شده بنابراین عازم شمال که هوا تابستانی است می‌شود. بنابراین تغییر طول مدت روزها و نبودن غدا به پرنده می‌گوید که عازم مناطق گرمسیری شود

در این میان نظرات مختلف قابل توجه است؛

برخی بر این عقیده‏اند که مهاجرت آنها ارثی است و گفته‏اند مهاجرت میراثی است بر جای مانده از انواع قدیمی.

گروه دیگری از پرنده شناسان بر این باورند که برخی از پرندگان همواره در جستجوی محیطی هستند که غذای فراوان داشته باشد و در آن جا به ساختن آشیانه بپردازند. بدین ترتیب با تغییر فصل از نواحی سرد به نواحی گرمتر میروند و باز با تغییر هوا به جای اولیه خود بازمیگردند.

برخی دیگر معتقدند که حکمت مهاجرت پرندگان تولید مثل است و آنها برای رسیدن به این هدف در دوران تولید مثل به طور غریزی راهی شمال میشوند؛ پرندگان در سراسر جهان بدون آن که علامت و نشانه‏ای داشته باشند، با کمک این غریزه کیلومترها راه از آشیانه خود دور میشوند و سپس به آسانی به آن بازمیگردند.

پرندگان مهاجر از چه طریقی راه خود را پیدا می‌کنند؟

پرندگان مهاجر می‌توانند میدانهای مغناطیسی اطراف کره زمین را تشخیص دهند. خطوط مغناطیسی نیرو از شمال به جنوب قطبهای مغناطیسی کشیده شده‌اند.

شاید پرندگان راه خود را از روی این خطوط پیدا می‌کنند. وقتی کریستف کلمب به قاره آمریکا نزدیک می‌شد دسته بزرگی از پرندگان را مشاهده کرد که به طرف جنوب غربی در حال پرواز هستند. از اینجا متوجه شد که به خشکی نزدیک شده‌اند. بنابراین مسیر خود را در جهت جنوب غربی تغییر داد تا در مسیر پرواز پرندگان قرار بگیرد و به این دلیل است که چرا به جای پیاده شدن در ساحل فلوریدا در یاهاما پا به ساحل گذاشت

چگونه پرندگان راه را برای رفتن می شناسند و در همان مسیر می مانند؟

نکته جالب اینجاست که چگونه پرنده ای که هزاران کیلومتر مسیر خشکی و آب را طی می کند دقیقاً روی همان تالابی فرود می آید که سال گذشته فرود آمده است.

خورشید و ستارگان، جریان رودخانه ها، خطوط ساحلی، دره ها، رشته کوهها همه و همه می توانند برای آنها به عنوان راهنما محسوب شوند. در مورد کبوترهای خانگی گمان می شود که از حس بویایی خود برای پیدا کردن مسیر استفاده می کنند. اما مهمترین عامل برای پیدا کردن مسیر مهاجرت، خطوط مغناطیسی کره زمین است.

همچنین وجود غریزه بازگشت به خانه پرنده را راهنمایی می کند. در یک آزمایش پرندگان را در جعبه های سرپوشیده از یک مکان به مکان دیگری بردند، سپس در جعبه ها را باز کرده آنها را رها کردند، با تعجب مشاهده شد که راه بازگشت به محل اولیه شان را پیدا کردند.

گاهی اوقات پرندگان راهشان را بر اثر یک طوفان عظیم، باد شدید یا سایر شرایط آب و هوایی گم می کنند و یا شاید پرندگان جوانتر، آنهایی که دیر پر در آورده اند و نتوانسته اند با پرندگان مسن تر مهاجرت کنند راه را گم می کنند

 

علت  مهاجرت پرندگان به شکل هفت

دانشمندان برزیلی در مطالعه‌ای جدید دلیل این مطلب را دریافته‌اند که چرا پرندگان مهاجر، از جمله غازها، هنگام پرواز دسته‌هایی به شکل عدد هفت  ۷ در آسمان تشکیل می‌دهند. به گزارش سایت اینترنتی `نیوساینتیست`، این محققان با استفاده از یک مدل رایانه‌ای دو نظریه موجود در این زمینه را با یکدیگر ترکیب کردند. نظریه نخست بیان می‌کند که پرواز کردن دسته‌های پرندگان به شکل ` سبب شکافته شدن هوا و کاهش مقاومت جریان هوا برای دسته پرندگان می‌شود و به آنها امکان می‌دهد برای پرواز انرژی کمتری صرف کنند بعلاوه هر پرنده در انتهای بال خود جریان کوچکی از هوا را بوجود می‌آورد که پرنده بعدی را اندکی به سمت بالا می‌راند. نظریه دوم نیز بیان می‌کند که پرواز کردن در دسته‌هایی به شکل `وی سبب می‌شود پرندگان جلوی دید یکدیگر را سد نکنند و هر کدام دید بازی نسبت به جلوی خود داشته باشند. `والمیر باربوسا` و `آندره ناتان` محققان‌دانشگاه فدرال `ریودوژانیرو` در این مطالعه مدلهای رایانه‌ای دسته‌هایی از پرندگان شامل ۱۵تا ۳۵ پرنده را ایجاد کردند و از رایانه‌ای خواستند تعیین کند اگر پرندگان بخواهند دید عالی داشته باشند و در عین‌حال با کمترین مقاومت هوا مواجه شوند، به چه شکل باید دسته خود را در آسمان شکل بدهند. نتایج مطالعه نشان داد مدل رایانه‌ای نیز برای بدست آوردن همزمان این دو مزیت، بهترین وضعیت پرواز دسته پرندگان را پرواز به شکل حرف `‪`۷ نشان می‌دهد. نکته جالب این است که برخورداری از هیچکدام از این دو نکته یعنی دید بهتر و مقاومت هوایی کمتر، به تنهایی سبب پیدایش شکل `برای دسته پرندگان نمی‌شود اما ترکیب آنها با یکدیگر است که سبب انتخاب شکل ` توسط رایانه می‌شود. به این ترتیب، مهمترین پاسخ به سوالی که سالهای طولانی ذهن زیست شناسان و مردم عادی را در زمینه دلیل پرواز منظم و `شکل پرندگان مهاجر به خود مشغول کرده، این است: برخورداری از دید بهتر و مزیت‌های ایرودینامیک.

به گفته `باربوسا`، دسته پرندگان در آغاز برخاستن از زمین هر قدر نامنظم و پراکنده به آسمان پرکشیده باشند، پس از مدت کوتاهی به شکل `وی و برخی اوقات به شکل `دبلیو`(‪ (Wدرمی‌آیند و این امر نشان می‌دهد تا چه میزان قوانین ساده می‌توانند در کنار یکدیگر سبب رفتار پیچیده پرندگان مهاجر شوند

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دهم

پرندگان حلال گوشت و اهمیت پرندگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

علائم پرندگان حلال گوشت

این علائم عبارتند از :

1- داشتن سیخک (انگشت پنجم) در پشت پاشنه ها .

2- داشتن چینه دان .

3- داشتن منقاری که قسمت فوقانی آن بلند تر از قسمت تحتانی آن باشد.

4- پوسته زیرین سنگدان که مواد خوراکی برروی آن قرار دارد به آسانی از گوشت جدا شود.

5- سطح پاها بر خلاف پوست بدن انسان که صاف است زبر باشد.

6- برای خوردن غذا و دانه فقط از منقار خود استفاده کند.

7- هنگامی که برروی طناب یا میله ای قرار میگیرد با سه انگشت خود در جلو و یک انگشت در عقب به آن محکم بچسبد.

امام رضا (ع) فرمود: خوردن گوشت تمام پرندگان وحشی حرام است. پرنده وحشی نشانه اش این است که چنگال دارد و سنگدان ندارد. چنانچه هر پرنده ای که سنگدان دارد حلال گوشت است و نشانه دیگر بین پرنده حرام گوشت و حلال گوشت این است که هر پرنده ای که در وقت پرواز بالش را مرتب تکان دهد حلال گوشت است و پرنده ای که بالش را به هنگام پرواز ممتد باز نگه دارد، همچون عقاب، حرام گوشت است و هر تخمی از پرندگان که دو طرفش مساوی باشد، حرام است و آن تخمی که دو طرفش نامساوی و فرق داشته باشد، حلال است. علل الشرایع جلد 2 صفحه 545

 

جنبه های اقتصادی و اجتماعی پرندگان :

استف5اذه ی اقتصادی از حیوانات و گیاهان وحشی همواره از مسائل قابل بحث در جامعه بوده است. بشر همیشه سعی داشته تا با بهره برداری روز افزون اقتصادی از منابع طبیعی تلاش وسیعی در جهت ایجاد نژاد های گیاهی و حیوانی اصلاح شده نماید . در این رابطه فعالیت هایی در زمینه ی اصلاح نژاد و پرورش پرنده گان اهلی صورت گرفته و تاثیر منافع اقتصادی آن ها در زندگی انسان ها بر همه روشن اسیت .انسان برای این که بتواند داثر استفاده را از منابع طبیعی بنماید باید شناخت درستی از طبیعت داشته باشد .

بدین منظور باید اجزای تشکیل دهنده ی طبیعت و رابطه ی متقابل بین این اجزا را بشناسد . پرندگان به عنوان

یکی از عناصر اصلی مجود در طبیعت بوده لذا باید حداثر کوشش را در شناخت علمی آن ها به دست آورد .گذشته از ارزش های علمی که پرنده گان را به عنوان یکی از عوامل اصلی متعادل کندده در طبیعت به شمار می آورد ارزش های آموزشی تفریحی و اقتصادیشان آن قدر زیاد است که اهمیت تقیق در هریک از آن ها برهیچ کس پوشیده نیست .از طر دیگر دگرگونی هایی که در محیط زیست انسان رخ می دهد گاهی کند وزانی خیلی آنی می باشد .از عوامل مهمی که تغییرات محیط زیست را به خوبی نشان می دهند پرنگان موجود در محیط هاست .و از آن جایی که پرندگان در دسترس بوده و به آسانی مشاده می گردند دقت در وضعیت زیستی آن ها می تواند به وضوح مخاطرات و نابودی سیستم ها را به دانشمندان به خصص اکو لوژیست ها گوشزد کند .به همین دلیل یک پرنده شناس باید یک اکولوژیست خوب هم باشد تا بتواند روابط موجود در محیط را دریافته و برای جلوگیری از انهدام محیط زیست چاره ای بیاندیشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل یازدهم

پرندگان آبی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بیشتر پرندگان منقارهای تیز با لبه تخت دارند که برای گرفتن ماهی خیلی مناسب می باشند بعضی از پرندگان آبی در نزدیکی سواحل زندگی میکنند اما دیگران در مسیر اقیانوس سفر می کنند و برای تولید مثل مجددا" به خشکی باز می گردند پرندگان آبی همچنین در خشکی و روی آبگیرها دریاچه ها و رودخانه ها زندگی می کنند گاهی این آبگیرهاو دریاچه ها یخ می زنند و بسیاری از پرندگان آب شیرین مجبور می شوند که زمستان را روی ساحل یا نواحی گرم دنیا بگذرانند.

مرغابی گشت زن (سرگردان) دریایی دارای طول بالهای تقریبا" 7/3 متر (12 پا) می باشد که از تمام پرندگان دیگر بیشتر است او در نزدیکی سطح آب پرواز می کند و می تواند به دنبال غذا کره زمین را به طور کامل دور بزند.



گروههای لانه ساز:

تمام پرندگان آبی برای لانه سازی مجبورند به خشکی باز گردند آنها معمولا" روی صخره ها یا جزایر دور دست جایی که بتوانند دور از دسترس شکارچیان قرار گیرند لانه می سازند روی سواحل سنگی معمولا" کمبود فضا وجود دارد در بعضی جاها هزاران پرنده در کنار همدیگر جمع می شوند که توده بزرگ و پر سر و صدایی را تشکیل می دهند در نتیجه جنگ بین همسایگان برای تصاحب فضای بیشتر بسیار رایج است
.


 

شیوه تغذیه:

مقدار خیلی زیادی از غذا در دریا موجود است اما مشکل پرندگان پیدا کردن این غذا است قره غازها٬ پافینها و پنگوئنها در زیر آب به تعقیب ماهیها می پردازند غازهای دریای شمال و پلیکانهای قهوه ای از بالا به روی سر طعمه خود شیرجه می زنند پرنده اسکیمر سیاه غیر معمولی است و از طریق جارو کردن سطح آب(تماس با سطح آب) شکار می کند
.

پرندگان آبی در همه نقاط جهان از اقیانوس شمالی تا خط استوا یافت می شوند بیشتر از 300 گونه مختلف از پرندگان غذای خود را از دریا بدست می آورند دیگر پرندگان در خشکی و روی آبگیرها دریاچه ها و رودخانه ها زندگی می کنند.

 

از انواع گونه های پرندگان آبی:

اسفرود بی دم معمولی


مرغ ماهیخوار رنگی

چلچله اقیانوس شمالی

جغد قهوه ای استرالیا

قره غاز بزرگ

غاز دریای شمال

پافین اقیانوس اطلس

مرغ باران حلقه دار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوازدهم

پرندگان شکاری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

پرندگان شکاری را به نام پرندگان روز پرواز ، روزشگران و قوش شکلان نیز نامیده‌اند. این پرندگان شامل کرکسها مانند کرکس مصری ، کایتها مانند باز خرمایی ، قوش‌ها مانند شاهین پاسرخ و عقاب‌ها مانند عقاب خال‌دار می‌باشند. این پرندگان به اندازه‌های بزرگ و کوچک و متوسط وجود دارند. بزرگترین آنها کرکسها و کوچکترین آنها قوشها می‌باشد. بخشهای بدون پر آنها شامل انگشتان پا و مچ پا بخش بدون پر پا در نمونه‌های گوناگون تفاوت دارد و در عده‌ای مانند عقابها پا از پر پوشیده شده است (به جز انگشتان). رنگ بدن آنها معمولا مخلوطی از رنگ قهوه‌ای ، خاکستری ، سیاه و ته رنگ سفید است.
رده بندی

لاشخورها

مانند کاتارتس اورا یا کرکس ترکی که سری سرخ دارد. کوراژیپس آتراتوس یا کرکس سیاه بیشتر در جنوب شرقی آمریکا وجود دارد که دارای سری سیاه رنگ است. ژیمنوژیپس کالیفرنیانوس یا کرکس کالیفرنیا که دارای سری زرد است. فاصله بین دو بال آنها تا 270 سانتیمتر می‌رسد و در بخش جنوبی کالیفرنیا وجود دارند.

پرندگان شکار کننده

مانند اکسی پیرتر کواوپری ، آستور آرتی کاپیلوس که یک نوع قوشی است با بالهای پهن که از جوندگان تغذیه می‌کند. شاهین دم سرخ یا عقاب طلایی که دارای سر بزرگ و بدنی قهوه‌ای است از پستانداران نسبتا بزرگ تغذیه می‌کند که پرنده بسیار زیبایی است و در ایران وجود دارد. باز گنجشک‌خوار یا ترلان که هر دو نمونه در ایران وجود دارد.

پرندگان شکاری ماهیخوار

مانند هالی اتوس لوکوسفالوس یا عقاب گر ، عقابی است که سرش پر ندارد در شمال آمریکا زندگی می‌کند.
پرندگان باریک بال یا شکاری تند

مانند شاهین و قرقی آمریکایی. بعضی این پرندگان را جهت شکار سایر پرندگان تربیت می‌کنند.

 

نحوه زندگی

دو شکلی جنسی گاهی از نظر رنگ در آنها وجود دارد. حس شنوایی و بینایی آنها قوی است. تخمدان چپ و راست آنها هر دو فعال است. گوش خارجی آنها بویژه در گونه‌های جنگلی بزرگ است، قلب آنها بزرگ است. معمولا از سایر جانوران زنده تغذیه می‌کنند یا لاشخور هستند. به این جهت دارای نوک و چنگالهای خمیده و تیز بوده و شکل پر و بال و بدن متناسب با نوع تغذیه متغیر می‌باشد. پرواز آنها تند و بلند است به جز در بعضی از نمونه‌ها که ممکن است به صورت اجتماعی زندگی کنند.
در نقاط مختلف دنیا در نواحی گرمسیری در نقاط مرتفع آلپ تا دره های پایین‌تر از رویه دریا یافت می‌شوند. عده‌ای ساکن همیشگی در محل می‌باشند و عده‌ای مهاجر فصلی و عده‌ای هم مهاجرتهای منظمی دارند. در جنوب ایران به علت وجود دریای عمان و خلیج فارس و آب و هوای گرمی که دارد باعث جلب عده‌ای از این پرندگان مهاجر شده است.

تولید مثل

معمولا به صورت جفت‌جفت زندگی می‌کنند. در ساختن آشیانه هر دو جنس کمک می‌کنند. معمولا یکبار در سال تخم‌گذاری می‌کنند معمولا در فصل بهار. خوابیدن روی تخم بیشتر بوسیله پرنده ماده انجام می‌شود و جوجه‌هایی که از تخم خارج می‌شوند مدتی باید بوسیله نر و ماده گرم نگهداشته شوند و چون معمولا ماده نگهداری و مراقبت از جوجه‌ها را به عهده دارد به این جهت معمولا ماده بزرگتر از نر می‌باشد. جوجه‌ها وقتی که از تخم خارج می‌شوند دارای چشمی باز بوده و بعد از یکی دو پرریزی و تکمیل شدن پر و بال با دیدن شکار به آن حمله می‌کنند. چند بار پرریزی می‌کنند تا پر و بال پرنده بالغ در آنها بوجود آید.
پراکندگی در ایران

در شمال شرقی بویژه در خراسان در جنوب شرقی یعنی سیستان و بلوچستان ، در کرمان در غرب ایران مانند کرمانشاه و مرز ایران و عراق بیشتر یافت می‌شوند و اصولا بیشتر گونه‌های این راسته در ایران که در مسیر مهاجرت آنها واقع شده است به شکل مهاجر به سر برده و بطور موقت به جانوران یا فون ایران افزوده می‌شوند.

نحوه تغذیه

چگونگی تغذیه آنها مختلف است. عده ای از پرندگان تغذیه می‌کنند، پرنده‌خواران نامیده می‌شوند مانند باز گنجشک‌خوار و ترلان. عده‌ای که از پستانداران کوچک مانند جوندگان تغذیه می‌کنند جونده‌خوارند. عده‌ای که از ماهی تغذیه می‌کنند به نام ماهی‌خواران نامیده می‌شوند مانند نسر ماهی‌گیر. عده‌ای که از خزندگان تغذیه می‌کنند خزنده‌خوارند مانند هاری یرایگل. بعضی‌ها لاشخورند به نام لاشخور نامیده می‌شوند مانند کرکس. البته این یک رده بندی کلی است و ممکن است حشره‌خواران از پرندگان و یا خزندگان نیز تغذیه نمایند و حتی رژیم غذایی بر حسب مهاجرتهای فصلی و تغییر محل تغییر می‌کند.

 

 

 

نقش پرندگان شکاری در طبیعت


کاهش پرندگان شکاری موجب افزایش جوندگان، آفات و بیماری‌ها می‌شود.
یکی از کارشناسان اداره کل محیط زیست استان بوشهر می‌گوید: فراوان شدن جوندگان ضمن تخریب مزارع گسترش بیماری هایی نظیر سالک و طاعون را در پی دارد.
مرادی گفت: زنده گیری پرندگانی چون بالابان، بحری، دلیجه و سارگپه که در پاییز به استان بوشهر مهاجرت می‌کنند باعث شده آنها کمیاب شوند.
مرادی می‌گوید: همجواری استان با کشورهای عربی و تمایل فراوان آنان به خرید این پرندگان زنده‌گیری پرندگان شکاری را افزایش داده است.
پرندگان جزء شاخص‌های نشان دهنده تغییر درمحیط زیست یک منطقه هستند. از آنجایی که آنها را می‌توان به سهولت دید، دقت در وضعیت شان به وضوح می‌تواند نابودی طبیعت را نشان دهند. به همین دلیل به محض وقوع آلودگی در یک منطقه، پرندگان آن را مورد بررسی قرار می دهند.
در میان پرندگان، پرندگان شکاری نسبت به آلودگی حساس‌تر بوده و سریع‌تر واکنش نشان می‌دهند. تاثیر آلودگی‌های صنعتی در اروپا و کاهش جمعیت انواع شاهین و عقاب مثال بارز آن است.
از پرندگان شکاری برای شکار پرندگان دیگر نیز استفاده می‌شود. این پرندگان تعلیم دیده بیشتر در فرود‌گاه‌ها استفاده می‌شوند. آنها قبل از پرواز پرندگانی که به صورت دسته‌ای پرواز می‌کنند گشتی در آسمان فرودگاه زده و باعث پراکنده و فراری شدنشان می‌شوند.
برخی از پرندگان غیر شکاری به عنوان آفت‌کش استفاده می‌شوند. پرستو ها و چلچله‌ها در میان روستاییان خوش یمن هستند. آنها از حشرات مضر بر گیاهان استفاده می‌کنند.
اگر چه پرندگان می توانند خود به صورت آفت عمل کنند اما در بسیاری از موارد آنها تمیز‌کننده محیط زیست هستند. به طور مثال پرنده‌ای دریایی به نام کاکایی نقره ای به علت تغذیه از حیوانات، ماهی‌ها و فضولات کنار ساحل کمک بزرگی به پاکسازی سواحل دریا می‌کنند.
بسیاری از پرندگان مانند کلاغ‌ها، کور کورها، و کرکس‌ها که از زباله‌ها و حیوانات مریض استفاده می‌کنند نقش بسیار مهمی در تمیزی طبیعت دارند. تمیزی طبیعت به ودی خود می‌تواند از شیوع بیماری‌ها جلوگیری کند.
استفاده از حیوانات وحشی همیشه از مسائل قابل توجه در جامعه بشری است. پرندگان همیشه یکی از عناصر اصلی موجود ذر طبیعت به شمار می‌آیند.. گذشته از ارزش‌های علمی که پرندگان را به عنوان یکی از عوامل اصلی متعادل کننده طبیعت به شمار می‌آورد ارزش‌های تفریحی، اقتصادی و زیبایی آنها به اندازه‌ای است که اهمیت تحقیق بر روی آنها را فراهم کند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سیزدهم

ویژگی های جالب از پرندگان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کشف توانایی خواب دیدن در پرندگان

پژوهشگران آمریکایی با بررسی ویژگی های رفتاری سهره راه راه دریافتند که حتی پرندگان نیز می توانند همانند پستانداران خواب ببینند

به گزارش خبرگزاری مهر،محققان موسسه مطالعات بیولوژیکی سالک در ساندیه گو با بررسی گونه سهره راه راهداسترالیایی کشف کردند که این پرنده نیز همانند پستانداران از توانایی خواب دیدن برخوردار است.

این دانشمندان با نصب الکترودهایی به سر پنج نمونه از این پرنده کوچک استرالیایی موفق شدند فعالیت مغز یاین پرنده را در زمان خواب ثبت نمایند.براساس گزارش نیویورک تایمز نتایج این تحقیقات که در مجله علمکی pnas منتشر شده است نشان می دهد که در این امواج الکتروآنسوفالوگرافی مغز این پرنده و حرکات سرع چشم حاکی از توانایی خواب دیدن سهره و نیز دیگر گونه های پرندگان می باشد و امواج کند خواب در این پرنده همانند مرحله گذار در الگوهای خواب پستانداران است.در این خصوص این دانشمندان اظهار داشتند:این اولین بار است که در این گروه از حیوانات ویژگیهای خواب پستانداران کشف شده به همین علت ما از مشاهده این پدیده شگفت زده شدیم چون در پرندگان فضای قشر تازه مخ (نئوکورتکس)وجود ندارد.

 

کشف توانایی خارق العاده گنجشکها!

محققان دانشگاه فلوریدای امریکا در تحقیقات خود برای اثبات این ادعا، از گروهی از دانشجویان خواستند چند روز پیاپی، گنجشک‌ها را اذیت کنند و به لانه و تخم های آنها دست بزنند و از گروه دیگر دانشجویان نیز خواستند در این چند روز، بدون آزار به گنجشکها، از کنار لانه آنها بگذرند
.
چند روز پس از اجرای این فرایند، مشخص شد گنجشکها در مقابل دانشجویانی که قبلا آنها را آزار داده‌اند، از همان دور واکنش می‌دهند و با نزدیک شدن آنها به لانه ایشان به شدت بی تابی می‌کردند در صورتی که به نزدیک شدن دانشجویانی که به آنها آزاری نرسانده بودند، هیچ واکنشی نشان نمی‌دادند

این تحقیق می‌گوید گنجشک‌ها قادرند چهره افراد را به خاطر بسپارند.
دانشمندان می‌گویند این نخستین تحقیقی است که نشان می‌دهد حیوانات وحشی نیز قادرند گونه‌های دیگر از جانداران را بشناسند و شکل ظاهری آنها را تشخیص دهند.

 

 

 

 

 

 

زاغها برای آینده خود برنامه‌ریزی می‌کنند


پیش از این تصور می‌شد که عمل پیچیده برنامه‌ریزی برای آینده منحصرا به انسانها و برخی میمونهای انسان‌نما تعلق دارد اما نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد برخی انواع پرندگان نیز برای آینده خود برنامه‌ریزی می‌کنند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، محققان انگلیسی دانشگاه "کمبریج" دو آزمایش پیچیده و جدید انجام داده‌اند که نتایج آنها به روشنی نشان می‌دهد زاغهای کبود با ذخیره کردن غذا به شکلی خاص، برای آینده خود برنامه‌ریزی می‌کنند.
در این مطالعه، محققان تعدادی زاغ را در قفسی بزرگ شامل دو اتاق مجزا قرار دادند و آنها را گاه و بی‌گاه از اتاق اول به اتاق دوم و یا برعکس فرستادند. این زاغها در طول آزمایش دو نوع دانه خوراکی مختلف به عنوان غذا دریافت می‌کردند.
محققان ابتدا غذای این زاغها را به صورت مرتب تنها هنگام صبح در اختیار آنها می‌گذاشتند و پس از مدتی اجرای این برنامه مرتب، در برخی از روزها علاوه بر غذای صبح، عصرها نیز به آنها غذا دادند. عمل غذا دادن به این پرندگان اغلب هنگام حضور آنها فقط در یکی از این دو اتاق صورت می‌گرفت.
ثبت رفتار این پرندگان در خلال آزمایش نشان داد زاغها اگر در اتاقی حضور داشته باشند که معمولا در آن اتاق به آنها غذا داده می‌شود، در صورت دریافت غذای اضافی در هنگام عصر، این غذا را مصرف می‌کنند اما اگر در اتاقی قرار داشته باشند که معمولا در آن به آنها غذا داده نمی‌شود، این پرندگان در صورت دریافت غذای اضافی این غذا را در گوشه‌ای از این اتاق ذخیره می‌کنند تا درصورت گرسنه ماندن در آینده بتوانند از آن استفاده کنند.

این محققان در آزمایش دوم در هر دو اتاق به پرندگان در هنگام صبح غذا دادند با این تفاوت که هنگام حضور آنها در اتاق اول فقط یک نوع غذا و هنگام حضور آنها در اتاق دوم نیز نوع دیگری غذا بدانها داده شد.

مشاهده رفتار زاغها در این آزمایش نیز نشان داد این پرندگان سعی می‌کنند غذای مربوط به اتاق اول را در اتاق دوم ذخیره کرده و غذای مربوط به اتاق دوم را در اتاق اول ذخیره کنند تا در صورت حضور در هر اتاق، به هر دو نوع غذا دسترسی داشته باشند.

به گفته "نیکولا کلیتون" محقق دانشگاه کمبریج، نتایج مطالعه نشان می‌دهد زاغها می‌توانند بدون توجه به تمایلات خود در لحظه، برای روزهای آینده برنامه‌ریزی کنند.
وی افزود: تحقیقات جدید این ایده قدیمی را که توانایی برنامه‌ریزی برای آینده تنها به انسان و میمونهای بزرگ تعلق دارد زیر سوال می‌برد.

دانشمندان همین دانشگاه در ماه مه گذشته نیز مطالعه دیگری انجام داده بودند که نتایج آن نشان داد چنانچه یک زاغ در هنگام مخفی کردن غذای خود مشاهده کند پرنده‌ای دیگر در حال تماشای اوست، بعدها در صورت نزدیک شدن آن پرنده به محیط زیستش سریعا خود را به محل ذخیره غذایش می‌رساند و جای آنها را این بار بدور از چشم دیگران تغییر می‌دهد.


دانشمندان عقیده دارند زاغها و کلاغها باهوش‌ترین انواع پرندگان هستند

پرنده‌های مهاجر طول و عرض جغرافیایی را تشخیص می‌دهند
محققان اعلام کردند چکاوک‌های نیزار آسیایی-اروپایی که آنها را در طول مهاجرت خود در فصل بهار گرفته و یک کیلومتر دورتر در شرق آزاد کرده بودند، توانستند مسیر سفر را اصلاح کرده و به سوی مقصد اصلی‌شان پرواز کنند.
به گزارش ساینس دیلی، شواهد جدید مبنی بر اینکه این پرندگان مسیر خود را تصحیح کرده‌اند، به آن معناست که آنها می‌توانند دستکم دو جهت طول و عرض جغرافیایی را تشخیص دهند.
این یافته‌ها عقیده موجود مبنی بر اینکه برخی از پرنده‌ها احتمالا به جهت مسیر شمال جنوب محدود هستند را به چالش می‌کشاند. اما دانشمندان هنوز نمی‌دانند پرندگان چگونه این کار را انجام می‌دهند.
نیکیتا چرنتوسف از ایستگاه زیست‌شناسی ریباچی در موسسه جانورشناسی روسیه گفت "بطور تجربی نشان دادیم قطعا پرنده‌هایی که مهاجرت‌های طولانی و بین قاره‌ای دارند می‌توانند جابجایی غرب- شرق را در طول مهاجرت در بهار اصلاح کنند."
این به آن معناست که این پرندگان می‌توانند طول جغرافیایی را تعیین کنند اگرچه در حال حاضر نمی‌دانیم چگونه این کار را انجام می‌دهند.
چرنوتسف گفت، تعیین عرض جغرافیایی که موقعیت شمال یا جنوب را مشخص می‌کند، از روی وضعیت خورشید در نیمروز و یا از طریق اطلاعات جاذبه زمین نسبتا کار ساده‌ای است.
مطالعات تجربی توسط محققان دیگر حاکی از آن است که پرندگان مهاجر از نشانه‌های جاذبه زمین برای این هدف استفاده می‌کنند اگرچه نشانه‌های دیگر نیز می‌تواند مهم باشد.
به گفته وی طول جغرافیایی گول زننده‌تر است. مهاجران شاید می‌توانند موقعیت طول جغرافیایی خود را از روی مرحله گردشی آسمان پرستاره تعیین کنند اما داده‌های تجربی این ایده را تایید نمی‌کند.
این محقق افزود، پرنده‌های مهاجر ممکن است از یک حسگر زمانی دوگانه استفاده کنند این پرنده‌ها متکی به دو ساعت درونی هستند که یکی برای زمان خانگی و دیگری برای سرزمین‌های زمستانی تنظیم شده است.
این پرنده‌ها همچنین ممکن است در برخی بخش‌هایی از زمین که طول جغرافیایی‌شان متفاوت نیست به نشانه‌های اطلاعات جاذبه زمین متکی باشن

بسیاری از تحقیقات پیشین با پرنده‌های جوان در نخستین مهاجرت پاییزی آنها انجام شده بود حاکی از آن بوده است که این پرنده‌های جوان به یک استراتژی جهت‌یابی ساده وابسته هستند بااین وجود هنوز تجربیات کمی در مورد پرنده‌های باتجربه‌تر در طول بازگشت از مهاجرت در بهار انجام شده است.
محققان پس از آنکه چکاوک‌های نیزار را چندین کیلومتر دورتر در شرق پرواز دادند، این پرنده‌ها مسیر خود را اصلاح کردند و جهت را از شمال شرق که در آنجا اسیر شده بودند به شمال غرب تغییر دادند.
این مسیر جدید می‌تواند پرنده‌ها را به مناطق پرورشی مورد نظرشان هدایت کند.
محققان نتیجه گرفتند، نتایج این تحقیق حاکی از آن است که چکاوک‌های نیزار می‌توانند طول جغرافیایی را تعیین کنند و جهت‌یابی دوگانه‌ای را انجام دهند.

پرنده‌های شهری قوی تر از پرنده‌های روستایی هستند
پژوهشگران در جدیدترین تحقیقات خود نشان دادند پرنده‌های شهری نسبت به پرنده‌های روستایی، قوی‌تر هستند و بهتر می‌توانند خود را با شرایط وفق دهند.
به گزارش ایرنا و به نقل از سایت خبرگزاری چینی شین هوا، "جان وینگفیلد" از محققان دانشگاه واشنگتن گفت، زندگی در زیستگاه‌های شهری برای پرندگان معمولا دشوارتر از زیستگاههای روستایی است که بطور تاریخی در آنها سکونت داشته‌اند.
به گفته وی، زیستگاه‌های شهری جای راحتی برای زندگی پرندگان نیست و از این رو پرنده‌ها مجبورند سازوکارهایی داشته باشند که از عهده شرایط سخت زندگی در شهرها برآیند.
محققان برای کشف اینکه کدام نوع از پرندگان در محیطهای شهری دوام آورده و رشد می‌کنند با ارسال پرسشنامه‌هایی به پرنده‌شناسان، زیست شناسان و پرنده شناسان آماتور در سراسر جهان، از آنها خواستند تا نام ۱۰پرنده بومی بسیار معمولی که در شهرهایشان یافت می‌شود را ذکر کنند.
این دانشمندان، نام ۲۱۷گونه پرنده شهری را از۷۳شهر بزرگ و ۲۴۷ گونه روستایی دریافت کردند.
پرنده‌های روستایی آنهایی هستند که در مناطقی که انسان حضور دارد مانند شهرها، زندگی نمی‌کنند و آنهایی که توزیع طبیعی‌شان با مناطقی که دستکم یک شهر بزرگ درآنجا وجود دارد همپوشانی دارد که این امر حاکی از آن است که زمانی پیش از آنکه انسان به این مناطق بیاید در آنجا زندگی می‌کرده‌اند.
محققان نشان دادند در سراسر جهان پرنده‌های شهری نسبت به پرنده‌هایی که فقط در مناطق روستایی زندگی می‌کنند، می‌توانند در محدوده وسیعتری از محیط زیست حضور داشته باشند.
پرنده‌های شهری ۱۶۰۰پا بیش از پرنده‌های روستایی می‌توانند اوج بگیرند و توزیع آنها نیز حدود ۱۰درجه عرض جغرافیایی و یا ۷۰۰مایل بیشتر از پرنده‌های روستایی است.
اگرچه هنوز مشخص نشده است که چه چیزی این قابلیت را به پرنده‌های شهری داده، اما تحقیقات پیشین نشان داده بود که پرندگان شیوه‌هایی یافته‌اند که می‌توانند با استفاده از آنها میزان استرس خود را پایین نگه دارند و حتی آوازهای خود را به‌گونه‌ای تغییر دهند که بتوانند در غوغا و سر و صدای شهری، صدای همنوعان خود را بشنوند.
یافته‌های تحقیقات جدید در نشریه مقالات زیست شناسی منتشر شده است.
از نتایج بدست آمده از این تحقیق می‌توان برای تلاش‌های دقیق‌تر حفاظت از محیط زیست با کمک به شناسایی گونه‌هایی که کمترین توانایی برای مواجهه با دنیای در حال تغییر دارند، استفاده کرد.
"
وینگ فیلد" افزود در مواجهه با تغییر جهانی اقلیم و مزاحمت و اختلالات بشر مانند شهری‌سازی و جنگل زدایی، ممکن است بتوانیم گونه‌هایی را شناسایی کنیم که می‌توانند با چنین تغییراتی کنار بیایند.

سپس ممکن است بتوانیم گونه‌هایی را نیز شناسایی کنیم که نمی‌توانند از عهده رو به رو شدن با این تغییرات برآیند و یا حتی نسل آنها در مواجهه با چنین اختلالات فزاینده‌ای منقرض خواهد شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع

 

مقدمه

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara

 

پرندگان چگونه به وجود آمدند

 

http://www.ardalan.id.ir/forum/about1859.html

 

 

تأثیر تغذیه بر رنگ پر پرندگان

 

www.magiran.com/npview.asp?ID=1286622

 

پر

 

http://www.persianpet.org/forum/showthread

 

آواز  

 http://www.iranbirds.com/

 

مفهوم آواز پرندگان کشف شد

 

http://www.avapress.com

 

 

سخن امام رضا       

 http://www.balagh.net

 

 

علائم

http://www.iranjewish.com

 

 

منقار پرندگان به یک حسگر مغناطیسی برای جهت یابی مجهز است

http://www.ardalan.id.ir/

 

 

 

 

چهار روش پرواز - تخم گذاری- انواع پر- سریعترین پرندگان
 

www.iradata.com/pages/statics/.../Animals_Birds_FAR.htm

 

مهاجرت

http://www.cfoon.net

 

علت مهاجرت پرندگان به شکل 7

.http://www.centralclubs.com

 

اندازه ی چشم پرندگان و آواز خواندن آنها

 

iran-eng.com/showthread.php?t=123997

 

] چشم پرندگان ؛ رادار امواج قطب نمای مغناطیسی

http://www.hamvatansalam.com

 

دستگاه تنفس در پرندگان

http://shahri.blogfa.com/

 

دستگاه تنفس در پرندگان در اساس با دستگاه تنفس سایر مهره داران متفاوت است این تفاوتها عبارتند از

http://hajivalyee.blogfa.com

جالب

ahdiyehnayebi.blogfa.com

 

پرواز

http://www.zoologyknowledge.blogfa.com

 

کاندیدیازیس در پرندگان

http://www.persianpet.org

 

 

 

 

دستگاه گوارش طیور

http://www.iran-poultry.com.

 

پرندگان آبی     

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara

 

پرندگان شکاری   

 http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara

 

نقش پرندگان شکاری در طبیعت 

 http://forum.niksalehi.com/showthread

 

 

ویژگی های جالب از پرندگان

   http://forum.niksalehi.com/showthread

 

استخوانبندی

http://www.ircc.ir/face-bird.htm

http://kaftarchahi.blogfa.com/

 

 

 

·                  گرداورندگان :

مسعود رهبری

نیما رئیسی

مجتبی صادقچه

 

 

·        استاد راهنما: خانم میرسید

 


کلمات کلیدی: